దత్తునిచే చేయబడిన తత్త్వము యోగాదేశము

Last visit was: Fri Dec 15, 2017 7:59 am

Moderator: Basha

దత్తునిచే చేయబడిన తత్త్వము యోగాదేశము

Postby Basha on Tue Aug 23, 2011 9:01 pm

శ్రీ దత్త మాహాత్మ్యం - ద్వితీయాంశః
దశమాధ్యాయః

గురు చరిత్ర - ఇరవై ఆరవ అధ్యాయము

శ్రీ దత్తత్రేయ ఉవాచ //
శరీరమండలే దృష్ట్వా గురుజ్ఞానం తతో హి యత్ /
జ్ఞానపూర్వో హి యోగోऽయం జ్ఞానేన సహయోగినః //
సా ముక్తిర్బ్రహ్మణా చైక్యం అనైక్యం ప్రాకృతైర్గుణైః /
ముక్తిర్యోగాత్తథా యోగః సంగత్యాగాన్మహీయతే //
సంగదోషోద్భవం దుఃఖం మమత్వాసక్త చేతసామ్ /
తస్మాత్సంగం ప్రయత్నేన ముముక్షుః సంత్యజేన్నరః //
సంగాభావాన్మమేత్యస్యాః ఖ్యాతేర్హానిః ప్రజాయతే /
నిర్మమత్వం సుఖాయైవ వైరాగ్యాదోషదర్శనమ్ //
జ్ఞానదేవ చ వైరాగ్యం జ్ఞానం వైరాగ్య పూరకమ్ /
తద్గృహం యత్ర వసతిః తద్భోజ్యం యేన జీవతి //
యన్ముక్తయే తదేవోక్తం జ్ఞానమజ్ఞానమన్యథా /
ఉపభోగేన పుణ్యానాం దుష్కృతానాం చ పార్థివ //
క్షయః స్యాత్పూర్వజాతస్య నిత్యమావశ్యకం చ యత్ /
కర్తవ్యమితి నిశ్చిత్య నాయాసః కామకారణాత్ //
అసంబంధాదపూర్వస్య క్షయాత్పూర్వార్జితస్యచ /
కర్మణో మోక్షమాప్నోతి వైపరీత్యంతతోऽన్యథా //
కర్మణో బంధమాప్నోతి శరీరం చ పునః పునః /
ఏతత్తే కధితం జ్ఞానం యోగం చేమం నిబోధ మే //
అప్రాప్య బ్రహ్మణో యోగం శాశ్వతం నాన్యథావ్రజేత్ /
ప్రాగేవాత్మేంద్రియగ్రామో యోగినః సహి దుర్జయః //
కుర్వీత తజ్జయే యత్నం తస్యోపాయం శృణుష్వమే /
ప్రాణాయామైర్దహేద్దోషాన్ ధారణాభిశ్చ కిల్బిషమ్ //
ప్రత్యాహారేణ సంసర్గాన్ ధ్యానేనానీశ్వరాన్గుణాన్ /
యథా పర్వతధాతూనాం ధ్మాతానాం దహ్యతే మలమ్ //
తథేంద్రియ కృతా దోషా దహ్యంతే ప్రాణనిగ్రహాత్ /
ప్రథమం సాధనం కుర్యాత్ ప్రాణాయామస్య యోగవిత్ //
ప్రాణపాన నిరోధస్తు ప్రాణాయామ ఉదాహృతః /
లఘుమధ్యోత్తరీయాఖ్యః ప్రాణాయామస్త్రిధోదితః //
తస్యప్రమాణం వక్ష్యామి తదలర్క శృణుష్వమే /
లఘుర్ద్వాదశ మాత్రస్తు ద్విగుణః సతు మధ్యమః //
త్రిగుణాభిస్తు మాత్రాభిః ఉత్తరోऽయముదాహృతః /
నిమేషోన్మేషణం మాత్రా తాలో లఘ్వక్షరం తథా //
ప్రాణాయామస్య సంఖ్యార్థే స్మృతో ద్వాదశమాత్రకః /
ప్రథమేన జయేత్స్వేదం మధ్యమేన తు వేపథుమ్ //
ఉత్తరాత్ సేవ్యమానాస్తు సింహశార్దూలకుంజరాః /
యథా యాంతి తథా ప్రాణో వశ్యో భవతి యోగినః //
వశ్యం సంతం యథేచ్ఛాతో నాగం నయతి హస్తిపః /
తథైవ యోగీ ఛందేన ప్రాణం నయతి సాధితమ్ //
యథాహి సాధితః సింహో మృగాన్హంతి న మానవాన్ /
తద్వన్నిరుద్ధపవనః కిల్బిషం న నృణాం తనుమ్ //
ధ్వస్తిః ప్రాప్తిస్తథా సంవిత్ ప్రసాదశ్చ మహీపతే /
స్వరూపం శృణు చైతేషాం కథ్యమానమనుక్రమాత్ //
తస్మాద్యుక్తః సదా యోగీ ప్రాణాయామపరోభవేత్ /
శ్రూయతాం ముక్తిఫలదం తస్యావస్థాచతుష్టయమ్ //
కర్మణామిష్టదుష్టానాం జాయతే ఫలసంక్షయః /
చేతసోऽపి కషాయత్వాత్ యత్ర సా ధ్వస్తిరుచ్యతే //
ఐహికాముష్మికాన్కమాన్ లోభమోహాత్మికాంశ్చయాన్ /
నిరుణద్ధియతో యోగీ ప్రాప్తిః సా సార్వకామికీ //
అతీతానాగతానర్థాన్ విప్రకృష్టతిరోహితాన్ /
విజానాతీందుసూర్యార్క గ్రహణాం జ్ఞానసంపదా //
తుల్యప్రభావస్తు యదా యోగీ ప్రాప్నోతి సంవిదమ్/
తదా సంవిదితి ఖ్యాతా ప్రాణాయామస్య సా స్థితిః //
యాంతి ప్రసాదం తేనాస్య మనః పంచ చ ధాతవః /
ఇంద్రియాణీంద్రియార్థాశ్చ సప్రసాద ఇతిస్మృతః //
శృణుష్వ చ మహీపాల ప్రాణాయామస్య లక్షణమ్ /
యుంజతశ్చ యథాయోగం యాదృగ్విహితమాసనమ్ //
పద్మమర్ధాసనం చాపి తథాస్వస్తికమాసనమ్ /
ఆస్థాయ యోగీ యుంజీత కృత్వా చ ప్రణవం హృది //
సమః సమాసనో భూత్వా సంహృత్య చరణావుభౌ /
సంవృతాస్యస్తథైవోరూ సమ్యగ్విష్టభ్యచాగ్రతః //
పార్ష్ణిభ్యాం లింగవృషణౌ సంస్పృశన్ప్రయతఃస్థితః /
కించిదున్నామితశిరా దంతైర్దంతానసంస్పృశన్ //
సంపశ్యన్నాపికాగ్రం స్వం దిశశ్చానవలోకయన్ /
రజసా తమసో వృత్తిం సత్త్వేన రజసస్తథా //
సంభావ్య నిర్మలే సత్త్వే స్థితో యుంజీత యోగవిత్ /
ఇంద్రియాణీంద్రియార్థేభ్యః ప్రాణాదీన్మనఏవచ //
నిగృహ్య సమవాయేన ప్రత్యాహారముపక్రమేత్ /
యస్తు ప్రత్యాహరేత్కామాన్ సదాంగానీవ కచ్ఛపః //
స త్వాత్మరతిరేకస్థః పశ్యన్నాత్మానమాత్మని /
సబాహ్యాభ్యంతరం శౌచం నిష్పాద్యాకంఠనాభితః //
పూరయిత్వా బుధో దేహం ప్రత్యాహారముపక్రమేత్ /
ప్రాణాయామా దశ ద్వౌ చ ధారణా సాऽభిధీయతే //
ద్వేధారణే స్మృతే యోగే యోగిభిస్తత్త్వదర్శిభిః /
తథా వై యోగయుక్తస్య యో యోగో నిశ్చయాత్మకః //
వీక్షతే చ పరం బ్రహ్మ ప్రాకృతాంశ్చ గుణాన్పృథక్ /
వ్యోమాది పరమాణూంశ్చ తథాత్మానమకల్మషమ్ //
ఇత్థం యోగీ మితాహారః ప్రాణాయామపరాయణః /
జితాం జితాం శనై ర్భూమిం ఆరుహేత యథా గృహీ //
దోషాన్వ్యాధీంస్తథా మోహం ఆక్రాంతా భూరనిర్జితా /
వివర్ధయతి నారోహేత్ తస్మాద్భూమిమనిర్జితామ్ //
ప్రాణానాముపసంరోధే ప్రాణాయామ ఇతిస్మృతః /
ధారణేత్యుచ్యతే యేయం ధార్యతే యన్మనోऽనయా //
శబ్దాదిభ్యః ప్రవృత్తాని యదక్షాణి యతాత్మభిః /
ప్రత్యాహ్రియంతే యోగేన ప్రత్యాహారస్తతః స్మృతః //
ఉపాయశ్చాత్ర కథితో యోగిభిః పరమర్షిభిః /
యేన వ్యాధ్యాదయో దోషా న జాయంతే హి యోగినః //
యథా తోయార్థినస్తోయం యంత్రనాలాదిభిః శనైః /
ఆపిబేయు స్తథా వాయుం పిబేద్వోగీ యతేంద్రియః //
ప్రాఙ్నాభ్యాముదరే వాథ హృదయేచతథోరసి /
కంఠే ముఖే నాసికాగ్రే నేత్రే భూమధ్యమూర్ధసు //
కించిత్తస్మాత్పరస్మింశ్చ ధారణాః పరమాః స్మృతాః /
దశైతా ధారణాః ప్రాప్య ప్రాప్నోత్యక్షరసాత్మతామ్ //
నా శుద్ధః క్షుధితః శ్రాంతో నచ వ్యాకుల చేతనః /
యుంజీత యోగం యోగీంద్రః యోగసిద్ధ్యర్థ మాహృతః //
నాతిశీతే న చోష్ణే చ న ద్వంద్వే నానిలాత్మకే /
కాలేష్వేతేషు యుంజీత న యోగం ధ్యానతత్పరః //
సశబ్దే న జలాభ్యాశే శీర్ణకోష్టే చతుష్పథే /
శుష్కపర్ణచయే నద్యాం శ్మశానే ససరీసృపే //
సభయే కూపతీరే వా చైత్యే వల్మీక సంభవే /
దశస్వేతేషు తత్త్వజ్ఞో యోగాభ్యాసం వివర్జయేత్ //
సత్త్వస్యానుపపత్తౌ చ దేశకాల వివర్జితః /
నాశితే దృశ్యతే యోగః తస్మాత్తం పరివర్జయేత్ //
దేశేష్వేతేష్వనాదృత్య మూఢో యోగం యునక్తివై /
విఘ్నాయ తస్య యే దోషా జాయంతే తన్నిబోధమే //
బాధిర్యం జడతా లోపః స్మృతేర్మూకత్వమంధతా /
జ్వరశ్చ జాయతే తస్య తథాజ్ఞానంచ యోగినః //
ప్రమాదాద్యోగినో దోషా యద్యతే స్యుశ్చికిత్సితుమ్ /
తేషాం నాశాయ కర్తవ్యం యోగినాం తం నిబోధమే //
స్నిగ్ధాం యవాగూం చాత్యుష్ణాం భుక్త్వా తత్రైవ భారయేత్ /
తద్వత్కంపే మహాశైలం స్థిరం మనసి ధారయేత్ //
విఘాతే వచసో వాచం బాధిర్యే శ్రవణేంద్రియమ్ /
తథైవామ్రఫలం ధ్యాయేత్ తృష్ణోర్తో రసనేంద్రియమ్ //
యస్మిన్యస్మిన్యథాదోషః తస్మింస్తదుపకారిణీమ్ /
ధారయేద్ధారణాముష్ణే శీతాం శీతే విదాహినీమ్ //
కీలం శిరసి సంధాయ కాష్టం కాష్టేన తాడయేత్ /
లుప్తా స్మృతేః స్మృతిఃసా తు యోగినస్తేన జాయతే //
ద్యావాపృథివ్యౌ వాయ్వగ్నీ అపో వాథ విధారయేత్ /
అమానుషాత్సత్త్వజాతాత్ బాధా నైతి చికిత్సితా //
అమానుషం సత్వమన్యత్ యోగినం ప్రవిశేద్యది /
వాయ్వగ్నిధారణాచ్చైనం దేహసంస్థం వినీర్దహేత్ //
ఏవం సర్వాత్మనా కార్యా రక్షా యోగవిదా నృప /
ధర్మార్థ కామమోక్షాణాం శరీరం సాధనం యతః //
ప్రవృత్తిలక్షణాఖ్యానాత్ యోగినో విస్మయాస్తథా /
విజ్ఞానం విలయం యాతి తస్మాద్గౌణాః ప్రవృత్తయః //
అలోలమారోగ్యమనిష్ఠురత్వం గంధః శుభోమూత్రపురీషమల్పమ్ /
కాంతిః ప్రసాదః స్వరసౌమ్యతాచ యోగప్రవృత్తేః ప్రథమంహిచిహ్నం //
అనురాగం జనో యాతి పరోక్షే గుణకీర్తనమ్ /
న బిభ్యతి చ సత్త్వాని సిద్ధేర్లక్షణ ముత్తమమ్ //
శీతోష్టాదిభిరత్యుగ్రైః యదా బాధా న జాయతే /
న భీతిమేతి చాన్యేభ్యః తస్య సిద్ధిరుపస్థితా //

ఇతి శ్రీ బ్రహ్మాండపురాణే శ్రీ దత్తాత్రేయ మహాత్మ్యే అలర్కోపదేశోనామ దశమాऽధ్యాయః //


  • NAVIGATION