కార్తవీర్యుని కథాంశము

Last visit was: Thu Jun 29, 2017 12:46 am

Moderator: Basha

కార్తవీర్యుని కథాంశము

Postby Basha on Wed Aug 24, 2011 9:23 am

శ్రీ దత్త మాహాత్మ్యం - చతుర్థ అంశః
ప్రథమాధ్యాయః

గురు చరిత్ర నలభై ఎనిమిదవ అధ్యాయము

ఋషయ ఊచుః //
విచిత్రం శంసయన్విద్వన్ చరితం జగదీశితుః /
యస్వేదమఖిలం వ్యాప్తం మహిమ్నా భువనత్రయం //
కృతార్థా భవతా సూత వయం సర్వే తపస్వినః /
కృతా దయాలునా సాధో లోకద్వయజిగీషవః //
తదేవమప్రతీకారం అస్మాసూపకృతం ప్రభో /
స్వేనైవ కర్మణా యోగిన్ సంతుష్టో భవ సిద్ధయా //
విశ్రుతాని బహూన్యంగ శ్రుతాని గదితాని తే /
తథాపి న వయం సౌమ్య శ్రీమదాత్రేయకర్మణి //
సంతృప్యామ మహాబుద్ధే మర్త్యః ప్రాప్యయథామృతమ్ /
సదాచారం చ దేవస్య యోగిబృందనిషేవణమ్ //
సప్తోదాహరణాం గాథాం విచిత్రార్థప్రకాశినీమ్ /
యోగాదేశవిధిం రాజ్ఞో యోగనిష్ఠామనుగ్రహమ్ //
అలర్కజన్మకర్మాణి కువలయాశ్వస్య విక్రమమ్ /
మదాలసాయాశ్చరితం ఋషీణాం తోషకారిణామ్ //
యయాతేరుపదేశం చ యోగవృద్ధికరం దృఢమ్ /
న తుష్యతి మనః కస్య బాలస్యాపి మహామతే //
శ్రుత్వైతదద్భుతతమం పరం కౌతుహలం హి నః /
భూయోऽపి వర్ధతే గర్ధో నాన్యం స్మరతి నో మనః //
గురుశిష్యౌ బహాభాగౌ వేదవేదాంతపారగౌ /
కాశ్చిత్కథాః ప్రకుర్వంతౌ కాశీవాసం ప్రచక్రతుః //
కిమపృచ్చద్గురుం శిష్యః శ్రుత్వేదం చరితం హరేః /
వేదధర్మా గురుర్వాపి కిం శిష్యాయ సమాదిశత్ //
తదా దిశ మహాబుద్ధే దత్తదేవకథానకమ్ /
తృషితేషు పయఃపానం క్షుధితేऽన్నం మహాఫలమ్ //
తథా నో జీవనమిదం హరిలీలామృతం విభో /
పాయయావిష్కృతాశేష పురుషార్థ చతుష్టయమ్ //
దేవదేవేన సందిష్టో భవానస్మదనుగ్రహే /
దర్శనం నో దిదృక్షూణాం ప్రసంగేనాభిదర్శితమ్ //
తత్ప్రసాదాద్భవాన్నూనం సర్వజ్ఞః సమపద్యత /
జీవితం సఫలం లోకే సఫలశ్చమనోరథః //
కృతార్థాః పితరోऽస్మాకం తపాంసి సఫలాని నః /
సఫలం చ క్రియాదాక్ష్యం మనః శ్రోతం శరీరమ్ //
యత్పిబామో ముఖాత్ త్వత్తః కృష్ణలీలామృతం మధు /
పురాణోపపురాణేషు దత్తమాహాత్మ్యమాదరాత్ //
బహవస్సన్తి దేవస్య విగ్రహాః పరమాత్మనః //
పరం లీలేయమాశ్చర్యం ఆత్రేయస్య మహాత్మనః /
ఐశ్వర్యేణ సమగ్రేణ వర్తమానస్యనిత్యదా //
దిగంబరానుచరితం యథా భిక్షాటనం సదా /
ప్రసన్నో యస్యకస్యాపి యచ్ఛత్యాఖండలార్థితమ్ //
సూత ఉవాచ //
ధన్యోऽహం భో మునివరాః ప్రసన్నో భగవాన్మమ /
నీచమాదరణానర్హం యదాదృత మహత్తమాః //
వక్ష్యేలీలామృతం యస్య యోగీన్ద్రస్య మహాత్మనః /
యచ్ఛ్రావితం స్వశిష్యాయ మునినా వేదధర్మిణా //
సేవయా సుప్రసన్నేన శిష్యప్రజ్ఞానువర్తినాః //
శ్రుత్వాతచ్చరితం తుష్టః సంతుష్టం గురుమంతికాత్ //
ప్రణమ్య పరయా భక్త్యా దీపకస్తత్త్వదీపకః /
పప్రచ్ఛ గురుమీశానం సర్వజ్ఞం సర్వదర్శినమ్ //
దీపక ఉవాచ //
భగవన్సర్వధర్మజ్ఞ సర్వజ్ఞాన మహార్ణవ /
యత్కృపాభరపూరేణ పూరితం పూర్ణభూతలమ్ //
కించిద్విజ్ఞప్తుకామోऽహం లద్ధానుజ్ఞోలసద్దృశా /
ప్రార్థయిష్యే గురోః పాదౌ ప్రపీడ్య ప్రేమబంధనః //
శ్రీ గురురువాచ //
వద వత్స మహాబుద్ధే ప్రసన్నస్తేऽస్మి నిత్యదా /
సుగోప్యమపి వక్ష్యామి తవాదేయం న విద్యతే //
మాహాత్మ్యం యోగివర్యస్య యచ్చాన్యద్వాంఛితం తవ /
యథాభిలషితం బ్రూహి త్యజ శంకాం మహామతే //
దీపక ఉవాచ //
ఏవం విదితతత్త్వోऽసౌ రాజా మాహిష్మతీపతిః /
కిం రాజ్యమకరోద్బ్రహ్మన్ ఉతాహో యోగమాస్థితః //
కథం వా సంప్రవృత్తోऽయం రాజ్యాదౌ కల్పితే మృషా /
కియంతం చిరకాలం స బుభుజే మేదినీం యువా //
యజ్ఞదానాదికం వాపి కృతవాన్ కిమథో న వా /
కియద్భూవలయం తస్య తస్మిన్కాలే యథా దివి //
వీర్యవానథవా రాజా కిమన్యోऽభూన్మహీపతిః /
దిగ్జయం వా కథం ప్రాప్తః సంగ్రామం వాథ కేన చిత్ //
దేహనాశం చకారాసౌ కేనోపాయేన మానద /
ఏతద్వేదితుమిచ్ఛామి పరం కౌతుహలం హి మే //
తతోయోగివరస్యాపి విశ్రుతం కీర్తయిష్యసి /
శ్రీ గురురువాచ //
యదిష్టం తవ వత్సేదం మైత్రేయస్యాపి తత్తథా //
యథాచ కథితం తస్య గురుణా కరుణాత్మనా /
తథేదం శృణు వక్ష్యామి చరితం తస్య ధీమతః //
పరాశర ఉవాచాస్మై మైత్రేయాయ తపస్వినే /
అనసూయా తథైవాత్రేః జజ్జే పుత్రానకల్మషాన్ //
సోమం దుర్వాససం చేమం దత్తాత్రేయం మునీశ్వరం /
దత్తత్రేయో హరిస్సాక్షాత్ ప్రధానపురుషేశ్వరః //
తస్యానుగ్రహలేశేన అలర్కయదు హైహయాః /
అన్యేచ బహవః ప్రాప్తాః సిద్ధిమామూష్మికీం గతిమ్ //
శ్రూయతామభిధాస్యామి హైహయానుగ్రహం పరమ్ /
గద్య=కృతవీర్యాపత్యః కార్తవీర్యార్జునః సప్తద్వీపపతిరస్య బాహు సహస్రం జజ్జే //
తమేవ భగవంతం అత్రి కులప్రసూతం దత్తాత్రేయాఖ్యమారాధ్య /
బాహు సహస్రధరో ధర్మవర్త్మనా పృథివీజయం ధర్మతశ్చాను /
పాలనమరాతీనాంపరాజయమఖిలజగత్ప్రఖ్యాత పౌరుషం చ /
భూతిమిత్యేతాన్వరానభిలషితవాన్, లేభే చ //
తేనేయమఖిలద్వీపపతీ పృథ్వీసమ్యక్ ప్రతిపాలితా /
దశయజ్ఞసహస్రాణ్యయజత //
తస్యశ్లోకోऽద్యాపీ గీయతే /
నూనం న కార్తవీర్యస్య గతిం యాస్యంతి పార్థివాః /
యజ్ఞైర్దానై స్తపోభిర్వా ప్రశ్రయేణ శ్రుతేన చ //
అనపూర్ణద్రవ్యతా చ తస్య రాజ్యేऽభవ ద్ధ్రువమ్ //
ఏవం పంచాశీతివర్ష సహస్రాణ్యవ్యాహతారోగ్య
శ్రీ బలపరాక్రమో రాజ్యమకరోన్మాహిష్మత్యామ్ //
దిగ్విజయాభ్యాగతొ నర్మదాజలావగాహనక్రీడానిర /
తేన యదాకులేన బలేనైవ తేనాశేషదేవదైత్యగంధర్వ /
జయాద్భుత మదావలేపోऽపి రావణః పశురివ బద్ధ /
కారాగృహే స్థాపితః యశ్చ పంచాశీతివర్షసహస్రోపలక్షణ /
కాలావసానేన భగవన్నారాయణాం శేనైవ పరశురామేణోపసంహృతః //
దీపక ఉవాచ //
అపూర్వం శంససే వుద్వన్ కథం శ్రద్ధధ్మహే వయమ్ /
స్వభక్తం భగవాన్దేవః కిమర్థంహతవాన్స్వయం //
లీలావతారా బహవో దేవస్యైవ న సంశయః /
సర్వజ్ఞః సర్వసాక్షీ చ భక్తద్రోహమథాకరోత్ //
రాజాపి విదితార్థోऽసౌ అపరాధం కిమాచరాత్ /
యేనావధీద్రుషావిష్టో జామదగ్య్నః ప్రతాపవాన్ //
న జానాతి కథం బ్రహ్మన్ దేవదేవం నరాధిపః /
సర్వజ్ఞశ్చ సదా యోగీ దత్తదేవప్రసాదతః //
తత్త్వజ్ఞస్య చ కేనాయం అపరాధ ఉపస్థితః /
సామాన్యస్యాపి దహతి న నరాస్తత్త్వదర్శినః //
జానాతు మా చ జానాతు రాజా దేవమ్ తథాప్యయమ్ /
జానన్నపి పరం భక్తం యోగమార్గస్థపార్థివమ్ //
అవధీత్కిమభిప్రాయఃతద్వదస్వ గురోమమ /
శ్రీ గురురువాచ //
తదా, దుఃఖైర్నయుజ్యన్తే నలరామయుధిష్ఠిరాః /
అవశ్యంభావిభావానాం ప్రతీకారో భవేద్యది /
పురాణే ఋషిభిశ్చేదం ఉపలక్షణముచ్యతే /
బ్రహ్మదయోऽపి సర్వజ్ఞా భావినా తే వశీ కృతాః //
కుమారశాపనిర్దగ్ధాః పేతుర్వైకుంఠకింకరాః /
చంద్రేంద్రభృగుదక్షాద్యాః తత్త్వజ్ఞా విధివంచితాః //
ఋషయోనారదాద్యాశ్చ నాతిక్రామంతి తే విధిమ్ //
కో వాధస్తత్వవిజ్ఞానే స్వఫలంతత్ప్రయచ్ఛతి /
శరీరం కేవలం కర్మ కుర్వన్నాప్నోతి కిల్బిషమ్ //
ఈశ్వరస్య చ కో దోషః కల్పితేऽస్మిన్ జగద్భ్రమే /
సృష్టిస్థిత్యప్యయం దేవః కరోతీతి ముధాభ్రమః //
ఏవమప్యంగ సర్వస్య కర్తా హర్తా జనార్దనః /
అవశ్యం తేన కర్తవ్యా దేహాదీనాం చ సంహృతిః //
ఉత్పన్నస్య వినాశోऽయం దృష్టఃసర్వస్య సర్వదా /
కిం వినష్టం హి భక్తస్య దేహే నష్టే చిదాత్మనః //
స్వస్యొద్యమైర్నదహ్యంతే తత్త్వజ్ఞాః సర్వథా నరాః /
కర్మణా తస్య తే దిష్టాః చేష్టంతే తాదృశం జనే //
కర్మణైవ తధాదేవః చేష్టతే న స్వభావతః /
తత్వజ్ఞస్యాపి తే రాజ్ఞో హేతుం వక్ష్యేऽత్ర వై శృణు //
ఆత్రేయేణ వరా దత్తా బహవస్తత్ర ధీమతః /
సంగ్రామేऽభ్యధికాత్ మృత్యుఃమత్సమానే భవిష్యతి //
న మన్న్యానాద్ద్విజాద్రాజన్ నరోగాన్నాన్యథాక్వచిత్ /
తేనేదం విధివత్సత్యం అపరాధం శృణుష్వ మే //
కదాచిద్రథమారూఢః కార్తవీర్యార్జునస్స్వయమ్ /
మేదిన్యాం క్రీడితుం యోగాత్ ఆరవేరవిశద్వనమ్ //
క్రీడిత్వా సుచరితం తత్ర చతురంగబలావృతః /
నివృత్తః పధి సోऽద్రాక్షీత్ వరార్చీకాశ్రమం శుభమ్ //
అతరత్పాదచార్యేకో ద్విత్రైర్మిత్రైః సమన్వితః /
దర్శనార్థీ మహాబాహుః జగామ ఋషిసన్నిధిమ్ //
నమస్కృత్యాథ భక్త్యా తం మూర్థ్ని బద్థాంజలిః స్వయమ్ /
స్తుత్వా బహువిధైః సోత్రైః ప్రణమ్య చ పునః పునః //
తదాజ్ఞయా చ పురతో విష్టరే వినయాన్వితః /
ఉపావిశచ్చ కుశలం అపృచ్చత్తస్య సోऽప్యముమ్ //
రాజ్యే గృహే సుతే కోశే ధర్మే భూమౌ నిజే జనే /
పృష్ట్వార్ఘేణ మహారాజం పూజయామాస చాదరాత్ //
ఆతిథ్యేన నిమంత్ర్యాముం ససైన్యం సపరిచ్ఛదమ్ /
దివ్యైర్భోగైః సమయుజత్ హోమధేనోః ప్రసాదతః //
దృష్ట్వా తద్వైభవం రాజా స్వపరాభవశంకిత //
అనౌపమ్యంతదైశ్వర్యం స్వర్గేऽప్యదృష్టమశ్రుతమ్ /
దృష్ట్వా విచారయామాస భావినా స వశీకృతః //
అద్య యావన్న భూమౌ వా స్వర్గే వా మే పరాభవః /
మునేః కామధుక్ సేయం మత్పరాభవకారణమ్ //
యాచయిష్యే మునిం తస్మాత్ కామధేనుమిమామహమ్ /
యాచితే యది నో దద్యాత్ నిష్ర్కయం ప్రదదామ్యహమ్ //
బహుమౌల్ల్యం బహుధనం రత్నజాతం తథా బహు /
దత్వా నయామి తద్ధేనుం హఠాద్యది న దాస్యతి //
బలాన్నయామి కిం కర్తా మునిః శాన్తి పరాయణః /
ఇత్యేవం బహుధా చిత్య స్వచిత్తే రాజకుంజరః //
జమదగ్నిం మునివరం ప్రార్థయామాస బుద్ధిమాన్ /
ప్రమేణ తేన యేనేదం చింతితం బహువిస్తరం //
ప్రత్యాఖ్యాతం చ తత్సర్వం మునినా ధర్మవర్త్మనా /
హఠాన్నయన మాశ్రుత్య యది శక్యం నయేత్యమూమ్ //
ఉక్త్వా స మునిశార్దూలః శాంతిమేవం పరాం యయౌ /
రాజానయత్తతో ధేనుం నగరం స్వం తవత్సకామ్ //
ఏకస్మిన్నంతరే రామః సమిత్కుశఫలానిచ /
ఆనీయ వేదయాంచక్రే పితురగ్రే ప్రణమ్య తమ్ //
భ్రాతృభిః కధితం శ్రుత్వా హోమధేన్వపకర్షణమ్ /
చుకోపబలవాన్భూయో వవర్థచ వవర్ధచ //
స ధనుః పరశుం గృహ్య యయావేకస్త్వరాన్వితః /
భగవాం స్తన్మిషేణేదం అధర్మిష్ఠం భువో భరమ్ //
క్షత్రముచ్ఛేత్తుకామోऽసౌ హ్రోధరక్తాంతలోచనః /
నగరం ప్రవిశన్ దృష్టో రాజ్ఞా తేన మహాత్మనా //
రామోऽహం దర్శయ ముఖం క్షత్రియో ऽసిభువిశ్రుతః /
ఇత్యుక్తః వారయామాస ప్రవిశంతం నరాధిపమ్ //
తచ్ఛ్రుత్వా మానయన్ధర్మం క్షత్రియస్య నరాధిపః /
విజానన్నపి తం దేవం రామం త్రిభువనేశ్వరమ్ //
అవతీర్ణం సురాధ్యక్షం భువో భారాపనుత్తయే /
యోథాన్సప్రేరయామాస యుద్ధాయాభిముఖః స్వయమ్ //
యుయుధుస్తే నృపాజ్ఞప్తాః స్వశక్త్యా క్షత్రియర్షభాః /
యుధ్యమానాన్మహావీరాన్ జామదగ్న్యః ప్రతాపవాన్ //
క్షణేన నాశయామాస నైశం తమైవోష్ణగుః /
స్వసైన్యం హతభూయిష్ఠం క్షత్రియాంశ్చ భువి శ్రుతాన్ //
విలోక్యైన రామేణ స్వవీర్యంచాపి తాదృశమ్ /
నశ్వరం కల్పితం చాపి దేహపుత్రధనం స్వకమ్ //
విశ్రుతేన చ యోద్థవ్యం మాదృశేన మహీతలే /
ఇంద్రాదయోऽపి నైవేమే సమ్ముఖే స్థాతుమీశ్వరాః //
శూలముద్గర పాణిస్తు దత్తత్రేయోऽపి వారణే /
న శక్నుయాత్కు జేతుం సేంద్రా దేవా నిశాచరాః //
సార్థకం చాపి కర్తవ్యం బలవీర్యాదికం మమ /
వరదానం చ దేవస్య తతో యోత్స్యే ద్వజన్మనా //
ఇతి నిశ్చిత్య విక్రాంతః సహస్రార్చిర్యథా లయే /
సహస్రభాహుర్భోరాత్మా వవర్షాయుధవృష్టిభిః //
శస్త్రాస్త్రపూగై ర్జ్వలనార్కసన్నిభైః వవర్ష రామం రమణంతపస్వినమ్ /
జగర్జ నాదేవ పరేణ రంహసా విమోహితో యేన జనోऽపి తత్ క్షితౌ //
తం విక్రమాన్తే మృదునా మహామనాః /
యుయోథ రామః స్వయమబ్జనాభః /
పరాక్రమం తస్య విచింతయన్స్వయం /
తుతోషహ్రృద్యేవ శరైరతాడయత్ //
రాజ్ఞః శరౌఘాన్విషమచ్ఛరౌఘౌః అభ్రాణి వాయుర్వీయతీవ దేవః
చ్ఛిత్వైకవీరో ధనుషాం శతాని వివ్యాధభూయః శరపంజరేణ //
రాజాధ పంచాపి శతాని భూయః ప్రగృహ్య వీరో ధనుషాం శరౌఘైః
ప్రాతాడయద్దేవవరం మహాస్త్రైః వ్యాదాయ శబ్దం హరివచ్చకార //
జ్వలంతమాజౌ ప్రతప్న్ శరౌఘైః మహాస్త్రపూగైర్మునివేషధారీ /
లయాంబుదైరగ్నిమివాంతకాలే కాలాగ్నిరుద్రః శమయాంచకార //
విరథీకృత్య తం రామః సుతీక్ష్ణేన పరశ్వధా /
బాహూంశ్చిచ్ఛేద విక్రాంతః శాఖా ఇవ వనస్పతేః //
భ్రమమాణాస్తదా వ్యోమ్ని కార్తవీర్యస్య తే కరాః /
నిపేతుర్గగనాద్భూమౌ శాఖాః కల్పతరోర్యథా //
దత్తాత్రేయప్రసాదేన దేవదేవస్య శూలినః /
నిర్గతైరపరైస్తూర్ణం శక్తిం జగ్రాహ సోऽర్జునః //
చిచ్ఛేద పరశుం తాంశ్చ సాయుధాంశ్చ పునః పునః /
ఆగ్నేయేన తతో రామః శోషయామాస నిర్గమమ్ //
సస్మార హృదయే తత్త్వం రాజా మతిమతాం వరః /
నాపశ్యచ్ఛిద్యమానం తత్ శరీరం విగతామయః //
ఛిన్నబాహోఃశిరః కాయాత్ చిచ్ఛేదాశు పరశ్వధః /
నిపపాత క్షితౌ తాలాత్ఫలం పక్వమివ స్వయమ్ //
తతో దేహస్తథైవోచ్చైః నాదయన్థరణీతలమ్ /
ఖాత్పపాత ముదా దేవైః నిసృష్టః పుష్పసంచయః //
జీవితేన విదేహోऽయం రాజా నష్టే శరీరకే /
కైవల్యం పరమం ప్రాప్తో యోగీ యోగవిదాం వర //
ప్రాణా వాయౌ క్షితౌ కాయః తేజస్తేజస్వపో జలే /
ఖే ఖాని లయవీయుర్వై రాజ్ఞస్తస్య మహాత్మనః //
రామో ధేనుం సమాదాయ సవత్సాం గృహమాయయౌ
పిత్రే నివేదయామాస స్వకృతం తేన సోऽన్వతపత్ //
సుతా యే కార్తవీర్యస్య బహవో భువి విశ్రుతాః /
తేన రామేణ విక్రమ్య హతా దోషాంతరేణ తే //
శిష్టాస్తత్ర్కృపయా రాజ్యం చక్రుః సౌమ్యేన కర్మణా /
క్షత్రియాంతాయ తేనాసౌ ప్రతిజ్ఞామకరోద్దృఢామ్ //
ఇత్యేతత్కధితం వత్స యత్పృష్టం నృపచేష్టితమ్ /
కిమన్యత్కథయామ్యంగ శంకాం త్యజ మహామతే //

ఇతి శ్రీ బ్రహ్మాండపురాణే దత్తాత్రేయమాహత్మ్యే చతుర్థాంశే ప్రథమాధ్యాయః //


  • NAVIGATION