శ్రీ దత్తుడు ఉపదేశించిన వర్ణాశ్రమ ధర్మములు

Last visit was: Tue Sep 26, 2017 4:28 pm

Moderator: Basha

శ్రీ దత్తుడు ఉపదేశించిన వర్ణాశ్రమ ధర్మములు

Postby Basha on Fri Aug 26, 2011 6:00 pm

శ్రీ దత్త మాహాత్మ్యం - చతుర్థ అంశః
త్రయోదశాధ్యాయః

గురు చరిత్ర అరవైవ అధ్యాయము

నారద ఉవాచ //
ఏవం పుత్రవచః శ్రుత్వా సంతుష్టో గాలవో మునిః /
ఆవాప పరమాం తుష్టిం మనసాప్యతిహర్షితః //
నజ్జన్మ సఫలం జాతం మద్వంశః పావనీకృతః /
యతోऽసౌ మత్కులే జాతః విష్ణుభక్తిపరాయణః //
ఇతి సంతుష్టచేతాస్తు తస్య పుత్రస్య ధీమతః /
హరిపూజావిధానం చ యథావత్సమబోథయత్ //
శ్రోతుకామశ్చ సందిగ్ధం పుత్రమాహ కథాదృతః //
గాలవ ఉవాచ //
దత్తాత్రేయేణ భో వత్స శాపితోऽసిపురా సుత /
తదహం శ్రోతుమిచ్ఛామి జన్మాంతరకథానకమ్ //
భద్రశీల ఉవాచ //
పురారాజశరీరేऽహం వర్తమానోద్విజోత్తమ /
అత్రిపుత్రం మహాభాగం యోగివంద్యపదాంబుజమ్ //
కదాచిద్దృష్టవాన్ దత్తం సహ్యసానుకృతాస్పదమ్ /
వామేనాలింగితోరస్కం కామిన్యా దుష్ప్రకంపయా //
గాయంతం మధునా మత్తం విధత్తేచ వలాహకమ్ /
మక్షికావృతసర్వాంగం అతిరక్తాంతలోచనమ్ //
తం దృష్ట్వా దూరదేశేऽహం స్థిత్వా నిపతితో భువి /
దండవత్ప్రణిపత్యాహం కృతాంజలిరవస్థితః //
తాడయామాస మాం సోऽపి కాష్ఠలోష్ఠేష్ఠికాదిభిః /
తాడితే భర్త్సితేవాపి నచచాల మతిర్మమ //
పునః పునః ప్రణమ్యాహం దూరాదేవ కృతాంజలిః /
సేవమానో బహుతిధం న లేభే తదనుగ్రహమ్ //
ధిక్కరోతి స మాం నిత్యః నిర్భర్త్సయతి చాసకృత్ /
తథాపి మామసీదంతం కదాచిత్తపతాంవరః //
కిం కార్యం తే మయా బ్రూహి ఇత్యువాచ కృపయా హరిః /
ధర్మం వివిత్సుకామోऽహం ఇత్యుక్తే మామువాచహ //
వక్ష్యే సనాతనమ్ ధర్మం యేన శుద్ధిర్భవేన్నృణామ్ /
ఇత్యుక్త్వా స మినిర్మహ్యం కృపయోపదిదేశ హ //
రహస్యం సర్వధర్మాణాం వర్ణాశ్రమవిభాగశః /
తచ్ఛ్రుత్వా పరమప్రీతః మనస్కృత్య మునీశ్వరమ్ //
అనుజ్ఞాతో మునీంద్రేణ స్వరాజ్యం పునరాగతః /
ధర్మేణ పాలయన్ భూమిం బహుకాలం స్థితో గృహే //
కేనచిత్ పూర్వపాపేన ప్రేరితో దుష్టసంగతః /
నిరయద్వారమాసాద్య తేనైవ పునరుద్దృతః //
దత్తాత్రేయ ప్రభావేణ ధర్మస్యాచరణేనచ /
అంతకాలే సతాం సంగో మమ జాతం పితర్వనే //
తేన పుణ్య ప్రభావేణ శ్రుత్వా యమసుభాషితమ్ /
విష్ణుభక్తప్రియో జాతః యథాకథితవానహం //
యది తే శ్రవణే శ్రద్థా వర్తతే ద్విజసత్తమ /
వక్ష్యేసనాతనం ధర్మం దత్తాత్రేయేణ భాషితమ్ //
శ్రీ దత్తాత్రేయ ఉవాచ //
ధర్మకీర్తే మహారాజ శ్రుణు దర్మం సనాతనమ్ /
వర్ణాశ్రమాచారయుతం యేన శుద్ధో భవేన్నరః //
బ్రాహ్మణాః క్షత్రియా వైశ్యాః శూద్రాశ్చత్వార ఏవ తే /
వర్ణాఇతి సమాఖ్యాతా ఏతేషాంబ్రాహ్మణోऽధికః //
బ్రాహ్మణాః క్షత్రియా వైశ్యా ద్విజాః ప్రోక్తాస్త్రయస్తథా /
మాతృతశ్చోపనయనాత్ దీక్షయా జన్మ వై క్రమాత్ //
ఏతైర్వర్ణైః సర్వధర్మాః కార్యవర్ణానురూపతః /
స్వవర్ణధర్మత్యాగేన పాషండః ప్రోచ్యతే బుధైః //
స్వగృహ్యచోదితం కర్మ ద్విజః కుర్వన్ కృతీ భవేత్ /
అన్యథా పతితం విద్వాన్ సర్వధర్మబహిష్కృతమ్ //
యుగధర్మాః పరిగ్రాహ్యాః వర్ణైరేతైర్యథోచితమ్ /
గ్రామాచారాస్తథా గ్రాహ్యాః స్మృతిమార్గావిరోధినః //
సముద్రయాత్రాస్వీకారః కమండలువిధారణమ్ /
ద్విజానామసవర్ణాసు కన్యాసూపనయం తథా //
దేవరేణ సుతోత్పత్తిః మధుపర్కే పశోర్వధః /
మాంసోదనం తథా శ్రాద్థే వానప్రస్థాశ్రమం తథా //
దత్తాక్షతాయాః కన్యాయాః పునర్దానం పరస్యచ /
దీర్ఘకాలం బ్రహ్మచర్యం నరమేధాశ్వమేథకౌ //
మహాప్రస్థానగమనం గోమేధంచ తథా మఖమ్ /
ఇమాన్ ధర్మాన్ కలియుగే వర్జ్యానాహుర్మనీషిణ //
దేశాచారాః పరిగ్రాహ్యాః తత్తాద్దేశీయజైర్నరైః /
అన్యథా పతితో జ్ఞేయః సర్వధర్మబహిష్కృతః //
బ్రాహ్మణ క్షత్రియ విశాం శూద్రాణాం చైవ సత్తమాః /
క్రియాః సమాసతో వక్ష్యే శృణుష్వ సుసమాహితః //
దానం దద్వాద్ధ్విజేంద్రాణాం యజ్ఞైర్దేవాన్యజేత్తథా /
వృత్త్యర్ధం యాజమేచ్చైవ అన్యానథ్యాపయేత్తథా //
యాజయేద్యజనే యోగ్యాన్ విప్రో నిత్యోదకీహవేత్ /
కుర్యాచ్చ వేదగ్రహణం యజ్ఞైర్వాన్యాన్యజేత్తధా //
శాస్త్రాజీవో భవేచ్చైవ తథాగ్నిషు పరిగ్రహః /
మృదిద్రవ్యేతు పారక్యే సమబుద్ధిర్భవేత్తథా //
సర్వదైవం హితం కుర్వాత్ మృదువాక్యముదీరయేత్ /
ఋతావభిగమః పత్న్యాం శస్యతే బ్రాహ్మణస్య వై //
న కస్యాప్యహితం బ్రూయాత్ /
దానానిదద్యాద్విప్రాణాం క్షత్రియోऽపి ద్విజోత్తమాః /
కుర్యాచ్చ వేదగ్రహణం యజ్ఞైర్దేవాన్యజేత్తధా //
శస్త్రజీవో భవేచ్చైవ పాలయేద్థర్మతో మహీమ్ /
దుష్టానాంశాసనం కుర్వాత్ శిష్టాంశ్చ పరిపాలయేత్ //
పశుపాల్యంచ వాణిజ్యం కృషించ ద్విజసత్తమః /
వేదస్యాధ్యయనం చైవ వైశ్యస్యాపి ప్రకీర్తితమ్ //
దద్యాద్దానం చ విప్రాణాం యజ్ఞైద్దేవాన్యజేత్తథా /
కుర్యాచ్ఛ వేదగ్రహణం ధర్మాంశ్చైవ సమాచరేత్ //
క్రయవిక్రయజైర్వాపి ధనైః కారూద్భవేనచ /
దద్యాద్దానాని శూద్రోऽపి దానయజ్ఞైర్యజేత వై //
ఋతుకాలాభిగమనం స్వదారేషు ప్రశస్యతే /
సర్వలోకహితైషిత్వం మంగలం ప్రియవాదితా //
అనాయాసీ మహోత్సాహః తితిక్షా నాభిమానితా /
సామాన్యం సర్వవర్ణానాం శ్రుతిభిః పరికీర్తితమ్ //
సర్వే తే ముక్తిమాయాతి స్వాశ్రమోచితకర్మణా /
బ్రాహ్మణః క్షతియాచారం ఆశ్రయేదాపది ద్విజః //
క్షత్రియోऽపి వణిగ్యృత్తిం అత్యాపదిసమాశ్రయేత్ /
నాశ్రయేచ్ఛూద్రవృత్తిం తు అత్యాపద్యపి వై ద్విజః //
యద్యాశ్రయేద్ద్విజో మూఢః సచాండాల ఇతి స్మృతః
బ్రాహ్మణ క్షత్రియ విశో ద్విజా ఇతి హి విశ్రుతాః //
చత్వారస్త్వాశ్రమాస్తేషాం పంచమో నోపపద్యతే /
బ్రహ్మచారీ గృహీ వాన ప్రస్థో భిక్షుశ్చ సత్తమాః //
ఏతే వై ఆశ్రమాః ప్రోక్తాః పంచమో నోపపద్యతే /
చతుర్భిరాశ్రమైరేభిః సాధ్యతే ధర్మ ఉత్తమః //
విష్ణుస్తుష్యతి విప్రేంద్రాః కర్మయోగరతాత్మనామ్ /
నిస్పృహాః శాంతమనసః స్వకర్మపరినిష్ఠితాః //
తేయాంతి పరమం స్థానం నావర్తంతే యతః పునః /
ఇత్యుక్త్యా సపునః ప్రాహ సర్వధర్మవిదాంవరః //
సూత ఉవాచ //
ధర్మకీర్తి స్వయంప్రాహ దత్తాత్రేయోదితంత్వహమ్ /
వర్ణాశ్రమాచారవిధిం ప్రవక్ష్యామి విశేషతః /
శృణుధ్వం ధర్మమృషయః సర్వే చ సుసమాహితాః //
యః స్వకర్మ పరిత్యజ్య పరకర్మ నిషేవతే /
పాషండః సహి విజ్ఞేయః సర్వధర్మబహిష్కృతః //
గర్భాధానాది సంస్కారాః కార్యా మంత్రవిధానతః /
స్త్రీణామమంత్రతః కార్యా యధాకాలే విధానతః //
సీమంతం ప్రథమే గర్భే చతుర్ధే మాసి శస్యతే /
షష్ఠే వా సప్తమే మాసి అష్టమే వాపి కారయేత్ //
జాతేపుత్రే పితాస్నాత్వా సచైలం జాతకర్మసు /
కుర్వాచ్చ నాందీశ్రాద్ధం చ స్వస్తివాచనపూర్వకమ్ //
హేమేన వాధ ధాన్యైర్వా జాతశ్రాద్ధం ప్రకల్పయేత్ /
అన్నేన కారయేద్యస్తు స చాండాలసమో భవేత్ //
కృత్వాభ్యుదయికం సర్వం పితా పుత్రస్యవాగ్యతః /
కుర్వీత నామనిర్దేశం సూతకాంతే యథావిధి //
అర్ధవేద్యర్ధహీనంచ అతిగుర్వక్షరాన్వితమ్ /
నదద్యాన్నామ విప్రేంద్రః తథాచ విషమాక్షరమ్ //
తృతీయవర్షే చౌలం చ పంచమే షష్ఠిమేऽపివా /
సప్తమేవాష్టమే వాపి కుర్యాద్గృహ్యోక్త మార్గతః //
దైవయోగాదతిక్రాంతే గర్భాధానాదికర్మణి /
కర్తవ్యః పాదకృచ్ఛ్రొ వై చౌలేత్యర్ధం ప్రకల్పయేత్ //
గర్భాష్టమేऽష్టమేవాబ్దే బ్రాహ్మణస్యోపనాయనమ్ /
ఆషోడశాబ్దం కాలః స్యాత్ తధా చైకాదశేనృపమ్ //
ఆద్వావిశాంబ్దపర్వంతం కాలమాహుర్విపశ్చితః /
విశోపనయనం ప్రోక్తం గర్భాద్ద్వాదశమేవచ /
చతుర్వింశతి పర్యంతం కాలమాహుర్విపశ్చితః //
తథా వాసో హి వక్ష్యామి విప్రాదీనాం యధాక్రమాత్ /
కాషాయంచైవ మాంజిష్ఠం హారిద్రం చ ప్రకీర్తితమ్ //
ఉపవీతోద్విజో విప్రాః పరిచర్యాపరో గురోః /
వేదగ్రహణపర్యంతం నివసేద్గురువేశ్మని //
ప్రాతః స్నాయీ భవేద్థర్మీ సమిత్కుశఫలాదికావ్ /
గుర్వర్ధమాహరేన్నిత్యం కల్పం కల్పం మునీశ్వరాః //
యజ్ఞోపవీతమజినం దండం చ ద్విజసత్తమాః /
నష్టే నష్టే నవం మంత్రీ కృత్వా భ్రష్టం జలే క్షిపేత్ //
వర్ణినో వర్తనం ప్రాహుః భిక్షాన్నేనైన కేవలమ్ /
భిక్షాంచ శ్రోత్రియాగారాత్ ఆహరేత్ప్రయతేంద్రియః //
భవేత్పూర్వం బ్రాహ్మణస్య భవేన్మధ్యం నృపస్యచ /
భవేదంత్యంవిశః ప్రోక్తం భిక్షాయాహరణే వచః //
సాయం ప్రాతరగ్నికార్యం యధాకాలం జితేంద్రియః /
నివెద్యగురవేऽశ్నీయాత్ వాగ్యతస్తదనుజ్ఞయా //
మధుస్త్రీమాంసలవణం తాంబూలం దంతధావనమ్ /
ఉచ్ఛిష్టభోజనం చైవ దివాస్వాపం చ వర్జయేత్ //
ఛత్రపాదుకగంధాంశ్చ తథాచాత్మానులేపనమ్ /
జలకేలిద్యూతగీత వాద్యంచ పరివర్జయేత్ //
పరీవాదంచోపతాపం విప్రలాపం తధాంజనమ్ /
పాషండజనసంయోగం శూద్రసంగం చ వర్జయేత్ //
అభివాదనశీలస్స్యాత్ వృద్ధేషు చ యధాక్రమమ్ /
జ్ఞానవృద్థాస్తపోవృద్థాః వయోవృద్థా ఇతిత్రయః //
ఆధ్యాత్మికాదిదుఃఖాని నివారయతి యో గురుః /
వేదశాస్త్రోపదేశేన తంపూర్వమభివాదయేత్ //
శర్మా చాహమితి బ్రూయాత్ ద్విజో వై హ్యభివాదయేత్ /
నాభివాద్యాశ్చ విప్రేణ క్షత్రియాద్యాః కదాచన //
నాస్తికం భిన్న మర్యాదం కృతఘ్నం గ్రామయాజకమ్ /
స్తేనంచ కితవం చైవ కదాచిన్నభివాదయేత్ //
ఉన్మత్తం చ శఠం ధూర్తం పాషండమశుచింతథా /
అభ్యక్తశిరసం చైవ జపంతం నాభివాదయేత్ //
నక్షత్రజీవినం కల్పం ధావంతం పాపినం తథా /
తథాస్నానం ప్రకుర్వంతం సమిత్పుష్పకరంతథా /
ఉదపాత్రధరం చైవ భుంజంతం నాభివాదయేత్ //
వివాదశీలినం నగ్నం వమంతం జలమధ్యగమ్ /
భిక్షాన్నధారిణం చైవ శయానం నాభివాదయేత్ //
భర్తృఘ్నీం పుష్పిణీం జారీం సూతికాం గర్భపాతినీమ్ /
కృతఘ్నీంచ తథా చండీం కదాచిన్నాభివాదయేత్ //
సభాయాం యజ్ఞశాలాయాం దేవతాయతనేష్వపి /
ప్రత్యేకం తు నమస్కారో హంతి పుణ్యం పురాకృతమ్ //
పుణ్యక్షేత్రే పుణ్యతీర్థే స్వాధ్యాయసమయే తథా /
ప్రత్యేకం తు నమస్కారో హంతి పుణ్యం పురాకృతమ్ //
శ్రాద్ధం వ్రతం తథా దానం దేవతాభ్యార్చనం తథా /
యజ్ఞం చ తర్పణం చైవ కుర్వంతం నాభివాదయేత్ //
కృతాభివాదనే యస్తు న కుర్యాత్ప్రతివాదనమ్ /
నాభివాద్యః స విజ్ఞేయో యధా శూద్రస్తథైవ సః //
ప్రక్షాల్య పాదావాచమ్య గురోరభిముఖః సదా /
తస్య పాదే చ సంగృహ్య అధీయీత విచక్షణైః //
అష్టకాసు చతుర్దశ్యాం ప్రతిపత్పర్వణోస్తథా /
మహాభరణ్యాం విప్రేంద్రాః శ్రవణద్వాదశీదినే //
భాద్రపదాపరపక్షే ద్వితీయాయాం తధైవ చ /
శయనోత్థానద్వాదశ్యాం శ్రోత్రియే మరణంగతే //
ఆషాఢే కార్తికే చైవ ఫాల్గునే చ ద్విజోత్తమాః /
ద్వితీయా శుక్లపక్షస్య గ్రామదాహే తథైవ చ //
మాఘస్య సప్తమీ శుద్ధా నవమ్యాశ్వయుజే తథా /
పరివేషాధికే సూర్యే శ్రోత్రియే గృహమాగతే //
వధితే బ్రాహ్మణే చైవ ప్రవృద్థకలహే తథా /
సంథ్యాయాం గర్జితే మేఘే హ్యకాలే వర్షణే తథా //
ఉల్కాశనిప్రపాతే చ తథా విప్రేऽవమానితే /
మన్వాదిషుచ విప్రేంద్రాః యుగాదిషు చతుర్ష్వపి //
నాధీయీతద్విజః కశ్చిత్ సర్వధర్మఫలేప్సుకః /
శుక్లతృతీయో వైశాఖే ప్రేతపక్షే త్రయోదశీ //
కార్తికే నవమీ శుక్లా మాఘమాసే తు పూర్ణిమా /
ఏతే యుగాదయః ప్రోక్తాః దత్తస్యాక్షయ్య కారకాః //
మన్వాదీంశ్చ ప్రవక్ష్యామి శృణుధ్వం సుసమాహితాః /
అశ్వయుక్ శుక్లనవమీ కార్తికే ద్వాదశీ సితా //
తృతీయ చైత్ర మాసస్య తథా భాద్రపదస్యచ /
ఆషాఢ శుద్ధ దశమీ తథా మాఘస్య సప్తమీ //
శ్రావణస్యాష్టమీ కృష్ణా తథాషాఢేచ పూర్ణిమా /
ఫాల్గుణస్య త్వమావాస్యా పౌషస్యైకాదశీ సితా //
కార్తీకీ ఫాల్గునీ చైత్రీ జ్యేష్ఠే పంచదశీ సితా /
మన్వాదయః సమాఖ్యాతాః దత్తస్యాక్షయ్య కారకాః //
ద్విజైః శ్రాద్ధం ప్రకర్తవ్యం మన్వాదిషు యుగాదిషు /
శ్రాద్థే నిమంత్రితే చైవ గ్రహణే చంద్రసూర్యయోః //
అయనద్వితయేచైవ నాధీయీత ద్విజోత్తమాః /
శవానుగమనేచైవ ఆరణ్యకమధీత్య చ //
సూతకద్వితయే చైవ అనధ్యాయః ప్రశస్యతే /
సర్పాదిదర్శనే చైవ తథా భూకంపనేష్వపి //
ఏవమాదిషు సర్వేషు అనధ్యాయః ప్రశస్యతే /
అనధ్యాయేష్వధీతానాం ప్రాజ్ఞాః ప్రజ్ఞాం యశః శ్రియమ్ //
ఆయుష్యం బలమారోగ్యం నికృంతతి యమఃస్వయమ్ /
అనాధ్యాయేతు యోऽధీతే తం విద్యాద్బ్రహ్మఘాతకమ్ /
మత్తం సంభాషయేద్వీప్రో నరో న సాహసం వదేత్ //
కుండగోలకయోః కేచిత్ జడానాం చైవ సత్తమాః /
వదంతి చోపనయనం తత్పుత్రాదిషు కేచన //
అనధీత్య యో వేదాన్ శాస్త్రాణి పఠతే నరః /
శూద్రతుల్యః స విజ్ఞయో నరకాయోపద్యతే //
నాచారఫలమాప్నోతి యథా శూద్రస్తధైవ సః /
నిత్యంనైమిత్తికం కామ్యం యచ్చాన్యత్కర్మ వైదికమ్ //
అనధీతస్య విప్రస్య సర్వం భవతి నిష్ఫలమ్ /
శబ్ద బ్రహ్మమయో విష్ణుః వేదః సాక్షాద్ధరిః స్మృతః //
వేదాధ్యాయీ తతో విప్రః సర్వాన్కామనవాప్నుయాత్ //
వేదగ్రహణపర్వంతం శుశ్రూషా నియతో గురోః /
అనుజ్ఞాతస్తతస్తేన కుర్యాదగ్నిపరిగ్రహమ్ //
వేదాంగాని చ వేదాంశ్చ ధర్మశాస్త్రాణి చ ద్విజాః /
అధీత్య గురవే దత్వా దక్షిణాం చ భవే ద్గృహీ //
రూపలక్షణ సంపన్నాం సగుణాం సత్కులోద్భవామ్ /
ద్విజః సముద్వహేత్కన్యాం సుశీలాం ధర్మచారిణీం //
మాతృతః పంచమా ద్థీమాన్ పితృతః సప్తమాస్తథా /
ద్విజః సముద్వహేత్కన్యాం అన్యధా గురుతల్పగః //
రోగిణీంచైవ వృత్తాక్షీం సరోగకులసంభవామ్ /
అతికేశీమకేశాంచ వాచాలాం నోద్వహేద్బుధః //
కాయస్థాం వామనాం చైవ దీర్ఘదేహాం విరూపిణీమ్ /
న్యూనాధికాంగీమున్మత్తాం పిశునాం నోద్వహేద్బుధః //
వృథాహాస్యముఖీం చైవ కార్శీం చ స్థూలదంతికామ్ /
లగ్నభ్రువం కృష్ణముఖీం స్థూలోష్ణాంఘర్ఘరస్వనాం //
అతికృష్ణాం రక్తవర్ణాం ధూర్తాం నైవోద్వహేద్బుధః //
స్థూలగుల్ఫాం దీర్ఘజంఘాం తథైవ పురుషాకృతిమ్ /
శ్మశ్రువ్యంజనసంయుక్త వికారాం నోద్వహేద్బుధః /
సదా రోదనశీలాం చ పాండువర్ణాంచ కుత్సితామ్ /
కాసశ్వాసాధిసంయుక్తాం నిద్రాశీలాం చ నోద్వహేత్ //
అన్యథా భాషీణం చైవ లోకద్వేషపరాయణామ్ /
పరాపవాదనిరతాం తస్కరాం నోద్యహేద్బుధః //
దీర్ఘనాసాం చ కితవాం తనూరుహవిభూషితామ్ /
గర్వితాం చ కువృత్తిం చ సర్వధా నోద్వహేద్బుధః //
బాలభావాదవిజ్ఞాత స్వభావాం చోదయేద్యది /
ప్రగల్భామగుణాం జ్ఞాత్వా సర్వధా తాం పరిత్యజేత్ //
భర్తృపుత్రేషు యా నారీ నిష్ఠురా సర్వధా భవేత్ /
పరానుకూలినీ చైవ సర్వధా తాం పరిత్యజేత్ //
వివాహాస్త్వష్టవిదితాః బ్రాహ్మాద్యామునిసత్తమాః /
పూర్వః పూర్వేవరా జ్ఞేయాః పూర్వాభావే పరం పరమ్ //
బ్రాహ్మః దైవస్తధైవార్షః ప్రాజాపత్యస్తథాసురః /
గాంధర్వో రాక్షసశ్చైవ పైశాచశ్చాష్టమో మతః //
బ్రాహ్మేణైవ వివాహేన వివాహేద్వై ద్విజోత్తమః /
దైవేనాప్యథ వా కుర్వాత్ కేచిదార్షం ప్రచక్షతే //
ప్రాజాపత్యాదయో విప్రా వివాహాః పంచ గర్హితాః /
అభావేషు తు పూర్వేషు కుర్యాదేవావరాన్బుథః //
యజ్ఞోపవీతద్వితయం సోత్తరీయం చ ధారయేత్ /
సువర్ణకుండలే చైవ ధౌతవస్త్రద్వయం తథా //
అనులేపకృతాంగః స్యాత్ కృత్తకేశనఖః శుచిః /
ధారయేద్వైణవందండం సోదకం చ కమండలమ్ //
ఉష్ణీషం గమనే ఛత్రం పాదుకే చాప్యుపానహౌ /
ధారయేత్పుష్పమాల్యేచ సగంధాన్ ప్రియదర్శినః //
నిత్యం స్యాధ్యాయశీలః స్యాత్ యథాచారం సమాశ్రయేత్ /
పరాన్నం నైవ భుంజీత పరీవాదం చ వర్జయేత్ //
పాదేననాక్రమేత్పాదం ఉచ్ఛిష్టం నైవ లంఘయేత్ /
న సంహతాభ్యాం పాణిభ్యాం కండూయాదాత్మనః శిరః //
పూజ్యం దేవాలయం చైవ నాపసవ్యం వ్రజేద్ద్విజాః //\
దేవార్చాచమనస్నాన వ్రతశ్రాద్ధాదికర్మసు /
న భవేన్ముక్తకేశశ్చ నైకవస్త్రధరస్తథా //
నారోహేద్దుష్టయానం చ శుష్కవాదం చ వర్జయేత్ /
అన్యస్త్రీయం న గచ్ఛేచ్చ పైశున్యం పరివర్జయేత్ //
నాపసవ్యం వ్రజేద్విప్రాన్ అశ్వత్ధం చ చతుష్పథే /
అసూయా మహతాం చైవ దివాస్వాపం చ వర్జయేత్ //
న వదేత్ప్రరపాపాని స్వపుణ్యం నైవ కీర్తయేత్ /
స్వమాయుశ్చ స్వనక్షత్రం మానం చైవావగోపయేత్ //
న దుర్జనైః సహ వసేత్ నాశాస్త్రం శృణుయాత్తధా /
ఆసవద్యూతగీతేషు నరః ప్రీతింవివర్జయేత్ //
ఆర్ద్రాస్థి మద్యోచ్ఛిష్టంచ శూద్రం చ పతితంతథా /
సర్పం చ భిషజం స్పృష్ట్వా సచైలం స్నానమాచరేత్ //
చితిం తచ్చితికాష్టం చ యూపం చాండాలమేవచ /
స్పృష్ట్వా దేవలకం చైవ సచైలం స్నానమాచరేత్ //
దీపమంచకయోశ్ఛాయా కేశవస్త్ర నఖోదకమ్ /
అజామార్జారరేణుశ్చ హంతిపుణ్యం పురాకృతమ్ //
శూర్పవాతం ప్రేతధూమం తథా శూద్రాన్నభోజనమ్ /
వృషలీపతిసంగం చ దూరతః పరివర్జయేత్ //
దేవతాయతనం చైవ నాపసవ్యం వ్రజేద్ద్విజాః /
శిరోభ్యంగావశిష్టేన తైలేనాంగం న లేపయేత్ //
తాంబూలమశుచిర్నాద్యాత్ తథా సుప్తంన బోధయేత్ /
నాశుద్థోऽగ్నిం పరిచరేత్ పూజాం చ గురుదేవయోః //
న వామహస్తేనైకేన పిబేత్తక్రం న వా జలమ్ /
న చాక్రమేర్గురోశ్ఛాయాం తదాజ్ఞాం చ మునీశ్వరాః //
ననింద్యాద్యోగినో విప్రా వ్రతీనోऽపియతీంస్తథా /
పరస్పరస్య మర్మాణి కదాచిన్నవదేద్ద్విజా //
దర్శే చ పౌర్ణమాసే చ యాగం కుర్యాద్యథా విథి /
ఔపాసనం చహోతవ్యం సాయంప్రాతర్ద్విజాతిభిః //
ఔపాసనపరిత్యాగీ సురాపీత్యుచ్యతే బుధైః /
అయనే విషువేచైవ యుగాదిషు చతుర్ష్వపి //
దర్శే చ ప్రేతపక్షే చ శ్రాద్ధం కుర్వాత్ గృహే ద్విజాః /
మన్యాదిషు మృతాహే చ అష్టకాసు చ సత్తమాః //
నవే ధాన్యే సమాయతే గృహీ శ్రాద్ధం సమాచరేత్ /
శ్రోత్రియే గృహమాయాతే గ్రహణే చంద్రసూర్యయోః //
పుణ్యక్షేత్రేషు తీర్ధేషు గృహే శ్రాద్ధం సమాచరేత్ /
యజ్ఞో దానం తపో హోమః స్యాధ్యాయః పితృతర్పణమ్
వృధా భవతి విప్రేంద్రాః ఊర్ధ్వపుండ్రం వినా కృతమ్ //
ఊర్ధ్వపుండ్రం చ తులసీం శ్రాద్ధే నేచ్ఛంతి కేచన /
వృద్ధాచారః పరిగ్రాహ్యః తస్మాచ్ఛ్రేయోऽర్థిభిర్నరాః //
ఇత్యేవమాదయో ధర్మాఃస్మృతిమాత్రప్రణోదితాః /
కార్యా ద్విజాతిభిః సమ్యక్సర్వకామఫలప్రదాః //
సదాచారపరా యే తు తేషాం విష్ణుః ప్రసీదతి /
విష్ణౌ ప్రసన్నతాం యాతే కిమసాధ్యః ద్విజోత్తమాః //

ఇతి శ్రీ బ్రహ్మాండపురాణే శ్రీమద్దత్తాత్రేయమాహత్మ్యే చతుర్థాంశే త్రయోదశాధ్యాయః //


  • NAVIGATION