శంకర ప్రోక్త సుప్రభాతం, సదాచారం

Last visit was: Thu Oct 19, 2017 9:21 am

శంకర ప్రోక్త సుప్రభాతం, సదాచారం

Postby Narmada on Wed Feb 23, 2011 4:13 pm

పద్నాలుగవ అధ్యాయము

ఋషయ ఊచుః ।
అహింసా సత్యమస్తం దానం క్షాన్తిర్దమః శమః ।
అకార్పణ్యం చ శౌచం చ తపశ్చ రజనీచర ।। 14.1 ।।
దశాఙ్గో రాక్షసశ్రేష్ఠ ధర్మోऽసౌ సార్వవర్ణికః ।
బ్రాహ్మణస్యాపి విహితా చాతురాశ్రమ్యకల్పనా ।। 14.2 ।।
సుకేశిరువాచ ।
విప్రాణాం చాతురాశ్రమ్యం విస్తరాన్మే తపోధనాః ।
ఆచక్షధ్వం న మే తృప్తిః శృణ్వతః ప్రతిపద్యతే ।। 14.3 ।।
ఋషయ ఊచుః ।
కృతోపనయనః సమ్యగ్ బ్రహ్మచారీ గురౌ వసేత్ ।
తత్ర ధర్మోऽస్య యస్తం చ కథ్యమానం నిశామయ ।। 14.4 ।।
స్వాధ్యాయోऽథాగ్నిశుశ్రుషా స్నానం భిక్షాటనం తథా ।
గురోర్నింవేద్య తచ్చాద్యమనుజ్ఞాతేన సర్వదా ।। 14.5 ।।
గురోః కర్మణి సోద్యోగః సమ్యక్ప్రీత్యుపపాదనమ్ ।
తేనాహూతః పఠేచ్చైవ తత్పరో నాన్యమానసః ।। 14.6 ।।
ఏకం ద్వౌ సకలాన్ వాపి వేదాన్ ప్రాప్య సురోర్ముఖాత్ ।
అనుజ్ఞాతో వరం దత్త్వా గురవే దక్షిణాం తతః ।। 14.7 ।।
గార్హస్థ్యాశ్రమకామస్తు గార్హస్థ్యాశ్రమమావసేత్ ।
వానప్రస్థాశ్రమం వాపి చతుర్థం స్వేచ్ఛయాత్మనః ।। 14.8 ।।
తత్రైవ వా గురోర్గేహే ద్విజో నిష్ఠామవాప్నుయాత్ ।
గురోరభావే తత్పుత్రే తచ్ఛిష్యే తత్సుతం వినా ।। 14.9 ।।
శుశ్రూషన్ నిరభీమానో బ్రహ్మచర్యాశ్రమం వసేత్ ।
ఏవం జయతి మృత్యుం స ద్విజః శాలకటఙ్కట ।। 14.10 ।।
ఉపావృత్తస్తతస్తస్మాద్ గృహస్థాశ్రమకామ్యయా ।
అసమానర్షికులజాం కన్యాముద్వహేద్ నిశాచర ।। 14.11 ।।
స్వకర్మణా ధనం లబ్ధ్వా పితృదేవాతిథీనపి ।
సమ్యక్ సంప్రీణయేద్ భక్త్యా సదాచారరతో ద్విజః ।। 14.12 ।।
సదాచారో నిగదితో యుష్మాభిర్మమ సువ్రతాః ।
లక్షణం శ్రోతుమిచ్ఃఆమి కథయధ్వం తమద్య మే ।। 14.13 ।।
ఋషయ ఊచుః ।
సదాచారో నిగదితస్తవ యోऽస్మాభిరాదరాత్ ।
లక్షణం తస్య వక్ష్యామస్తచ్ఛృణుష్వ నిశాచర ।। 14.14 ।।
గృహస్థేన సదా కార్యమాచారపరిపాలనమ్ ।
న హ్యాచారవిహినస్య భద్రమత్ర పరత్ర చ ।। 14.15 ।।
యజ్ఞదానతపాంసీహ పురుషస్య న భూతయే ।
భవన్తి యః సముల్లఙ్ఘ్య సదాచారం ప్రవర్తతే ।। 14.16 ।।
హురాచారో హి పురుషో నేహ నాముత్ర నన్దతే ।
కార్యో యత్నః సదాచారే ఆచారో హన్త్యలక్షణమ్ ।। 14.17 ।।
తస్య స్వరూపం వక్ష్యామః సదాచారస్య రాక్షస ।
శృణుష్వైకమనాస్తచ్చ యది శ్రేయోऽభివాఞ్ఛసి ।। 14.18 ।।
ధర్మోऽస్య మూలం ధనమస్య శాఖా పుష్పం చ కామః ఫలమస్య మోక్షః ।
అసౌ సదాచారతరుః సుకేశిన్ సంసేవితో యేన స పుణ్యభోక్త ।। 14.19 ।।
బ్రహ్మో ముహూర్తే ప్రథమం విబుధ్యేదనుస్మరేద్ దేవవరాన్ మహర్షీన్ ।
ప్రాభాతికం మఙ్గలమేవ వాచ్యం యదుక్తవాన్ దేవపతిస్త్రినేత్రః ।। 14.20 ।।
సుకేశిరువాచ ।
కిం తదుక్తం సుప్రభాతం శఙ్కరేణ మహాత్మనా ।
ప్రభాతే యత్ పఠన్ మర్త్యో ముచ్యతే పాపబన్ధనాత్ ।। 14.21 ।।
ఋషయ ఊచుః ।
శ్రూయతాం రాక్షసశ్రేష్ఠ సుప్రభాతం హరోదితమ్ ।
శ్రుత్వా స్మృత్వా పఠిత్వా చ సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే ।। 14.22 ।।
బ్రహ్మ మురారిస్త్రిపురాన్తకారీ భానుః శశీ భూమిసుతో బుధశ్చ ।
గురుశ్చ శుక్రః సహ భానుజేన కుర్వన్తు సర్వే మమ సుప్రభాతమ్ ।। 14.23 ।।
భృగుర్వసిష్ఠః క్రతురఙ్గిరాశ్చ మనుః పులస్త్యః పులహః సగౌతమః ।
రైభ్యో మరీచిశ్చ్యవనో ఋభుశ్చ కుర్వన్తు సర్వే మమ సుప్రభాతమ్ ।। 14.24 ।।
సనత్కుమారః సనకః సనన్దనః సనాతనోऽప్యాసురిపిఙ్గలౌ చ ।
సప్త స్వరాః సప్త రసాతలాశ్చ కుర్వన్తు సర్వే మమ సుప్రభాతమ్ ।। 14.25 ।।
పృథ్వీ సగన్ధా సరసాస్తథా'పః స్పర్శశ్చ వాయుర్జ్వలనః సతేజాః ।
నభః సశబ్దం మహతా సహైవ యచ్ఛన్తు సర్వే మమ సుప్రభాతమ్ ।। 14.26 ।।
సప్తార్ణవాః సప్త కులాచలాశ్చ సప్తర్షయో ద్వీపవరాశ్చ సప్త ।
భూరాది కృత్వా భువనాని సప్త దదన్తు సర్వే మమ సుప్రభాతమ్ ।। 14.27 ।।
ఇత్థం ప్రభాతే పరమం పవిత్రం పఠేత్ స్మరేద్వా శృముయాచ్చ భక్త్యా ।
దుఃస్వప్ననాశోऽనఘ సుప్రభాతం భవేచ్చ సత్యం భగవత్ప్రసాదాత్ ।। 14.28 ।।
తతః సముత్థాయ విచిన్తయేన ధర్మం తథార్థం చ విహాయ శయ్యామ్ ।
ఉత్థాయ పశ్చాద్ధరిరిత్యుదీర్య గచ్ఛేత్ తదోత్సర్గవిధిం హి కర్తుమ్ ।। 14.29 ।।
న దేవగోబ్రాహ్మణవహ్నిమార్గే న రాజమార్గే న చతుష్పథే చ ।
కుర్యాదథోత్సర్గమపీహ గోష్ఠే పూర్వాపరాం చైవ సమాశ్రితో గామ్ ।। 14.30 ।।
తతస్తు శౌచార్థముపాహరేన్మృదం గుదే త్రయం పాణితలే చ సప్త ।
తథోభయోః పఞ్చ చతుస్తథైకాం లిఙ్గే తథైకాం మృదమాహరేత ।। 14.31 ।।
నాన్తర్జలాద్రాక్షస మూషికస్థలాత్ శౌచావశిష్టా శరణాత్ తథాన్యా ।
వల్మీకమృచ్చైవ హి శౌచనాయ గ్రాహ్య సదాచారవిదా నరేణ ।। 14.32 ।।
ఉదఙ్ముఖః ప్రాఙ్ముఖో వాపి విద్వాన్ ప్రక్షాల్య పాదౌ భువి సంనివిష్టః ।
సమాచమేదద్భిరఫేనిలాభిరాదౌ పరిమృజ్య ముఖం ద్విరద్భిః ।। 14.33 ।।
తతః స్పృశేత్ఖాని శిరః కరేణ సంధ్యాముపాసీత తతః క్రమేణ ।
కేశాంస్తు సంశోధ్య చ దన్తధావనం కృత్వా తథా దర్పణదర్శనం చ ।। 14.34 ।।
కృత్వా శిరఃస్నానమథాఙిడ్కం వా సంపూజ్య తోయేన పితౄన్ సదేవాన్ ।
హోమం చ కృత్వాలభనం శుభానాం కృత్వా బహిర్నిర్గమనం ప్రశస్తమ్ ।। 14.35 ।।
దూర్వాదధిసర్పిరథోదకుమ్భం ధేనుం సవత్సాం వృషభం సువర్ణమ్ ।
మృద్గోమయం స్వస్తికమక్షతాని లాజామధు బ్రాహ్మణకన్యకాం చ ।। 14.36 ।।
శ్వేతాని పుష్పాణ్యథ శోభనాని హుతాశనం చన్దమర్కబిమ్బమ్ ।
అశ్వత్థవృక్షం చ సమాలభేత తతస్తు కుర్యాన్నిజజాతిధర్మమ్ ।। 14.37 ।।
దేశానుశిష్టం కుల ధర్మమగ్ర్యం స్వగోత్రధర్మం న హి సంత్యజేత్ ।
తేనార్థసిద్ధిం సముపాచరేత నాసత్ప్రలాపం న చ సత్యహీనమ్ ।। 14.38 ।।
న నిష్ఠురం నాగమశాస్త్రహీనం వాక్యం వదేత్సాధుజనేన యేన ।
నిన్ద్యో భవేన్నైవ చ ధర్మఃఏదీ సంగం న చాసత్సు నరేషు కుర్యాత్ ।। 14.39 ।।
సంధ్యాసు వర్జ్యం సురతం దివా చ సర్వాసు యోనీషు పరాబలాసు ।
ఆగారశూన్యేషు మహీతలేషు రజస్వలాస్వేవ జలేషు వీర ।। 14.40 ।।
వృథాటనం థా దానం వృథా చ పశుమారణమ్ ।
న కర్త్తవ్యం గృహస్థేన వృతా దారపరిగ్రహమ్ ।। 14.41 ।।
వృథాటనాన్నిత్యహానిర్వృథాదానాద్ధనక్షయః ।
వృథా పశుఘ్నః ప్రాప్నోతి పాతకం నరకప్రదమ్ ।। 14.42 ।।
సంతత్యా హానిరశ్లాఘయా వర్ణసంకరతో భయమ్ ।
భేతవ్యం చ భవేల్లోకే వృథాదారపరిగ్రహాత్ ।। 14.43 ।।
పరస్వే పరదారే చ న కార్యా బుద్ధిరుత్తమైః ।
పరస్వం నరకాయైవ పరదారాశ్చ మృత్యవే ।। 14.44 ।।
నేక్షేత్ పరస్త్రియం నగ్నాం న సంభాషేన తస్కరాన్ ।
ఉద్క్యాదర్శనం స్పర్శం సంభాషం చ వివర్జయేత్ ।। 14.45 ।।
నైకాసనే తథా స్థేయం సోదర్యా పరజాయయా ।
తథైవ స్యాన్న మాతుశ్చ తథా స్వదుహితుస్త్వపి ।। 14.46 ।।
న చ స్నాయీత వై నగ్నో న శయీత కదాచన ।
దిగ్వాససోऽపి న తథా పరిభ్రమణమిష్యతే। ।
భిన్నాసనభాజనాదీన్ దూరతః పరివర్జయేత్ ।। 14.47 ।।
నన్దాసు నాభ్యఙ్గముపాచరేత క్షౌరం చ రిక్తాసు జయాసు మాంసమ్ ।
పూర్ణాసు యోషిత్పరివర్జయేత భద్రాసు సర్వాణి సమాచరేత ।। 14.48 ।।
నాభ్యఙ్గమర్కే న చ భూమిపుత్రే క్షౌరం చ శుక్రే రవిజే చ మాంసమ్ ।
బుధేషు యోషిన్న సమాచరేత శేషేషు సర్వాణి సదైవ కుర్యాత్ ।। 14.49 ।।
చిత్రాసు హస్తే శ్రవణే చ తైలం క్షౌరం విశాఖాస్వభిజిత్సువర్జ్యమ్ ।
మూలే మృగే భాగ్రపదాసు మాంసం యోషిన్మఘాకృత్తికయోత్తరాసు ।। 14.50 ।।
సదైవ జర్జ్యం శయనముదక్శిరాస్ తథా ప్రతీచ్యాం రజనీచరేశ ।
భుఞ్జీత నైవేహ చ దక్షిణాముఖో న చ ప్రతీచ్యామభిభోజనీయమ్ ।। 14.51 ।।
దేవాలయం చైత్యతరుం చతుష్పథం విద్యాధికం చాపి గురుం ప్రదక్షిణమ్ ।
మాల్యాన్నపానం వసనాని యత్నతో నాన్యైర్ధృతాంశ్చాపి హి ధారయేద్ బుధః ।। 14.52 ।।
స్నాయాచ్ఛిరఃస్నానతయా చ నిత్యం న కారణం చైవ వినా నిశాసు ।
గ్రహోపరాగే స్వజనాపయాతే ముక్త్వా చ జన్మర్క్షగతే శశఙ్కే ।। 14.53 ।।
నాభ్యఙ్గితం కాయముపస్పృశేచ్చ స్నాతో న కేశాన్ విధునీత చాపి ।
గాత్రాణి చైవామ్బరపాణినా చ స్నాతో విమృజ్యాద్ రజనీచరేశ ।। 14.54 ।।
వసేచ్చ దేశేషు సురాజకేషు సుసంహితేష్వేవ జనేషు నిత్యమ్ ।
అక్రోధనా న్యాయపరా అమత్సరాః కృషీవలా హ్యోషధయశ్చ యత్ర ।। 14.55 ।।
న తేషు దేశేషు వసేత బుద్ధిమాన్ సదా నృపో దణ్డరుచిస్త్వశక్తః ।
జనోऽపి నిత్యోత్సవబద్ధవైరః సదా జిగీషుశ్చ నిశాచరేన్ద్ర ।। 14.56 ।।

ఇతి శ్రీవామనపురాణే చతుర్దశోऽధ్యాయః


Topic Tags

Indian tradition, Meditation, Vamana purana in telugu, Vamana puranam, Vamanavataram

  • NAVIGATION