ధర్మాచరణం

Last visit was: Thu Jul 27, 2017 12:14 am

ధర్మాచరణం

Postby Narmada on Wed Feb 23, 2011 4:20 pm

పదిహేనవ అధ్యాయము

ఋషయ ఊచుః ।
యచ్చ జర్జ్యం మహాబాహో సదాధర్మస్థితైర్నరైః ।
యద్భోజ్యం చ సముద్దిష్టం కథయిష్యామహే వయమ్ ।। 15.1 ।।
భోజ్యమన్నం పర్యుషితం స్నేహాక్తాం చిరసంభృతమ్ ।
అస్నేహా వ్రీహయః శ్లక్ష్ణా వికారాః పయసస్తథా ।। 15.2 ।।
శశకః శల్యకో గోధా శ్వావిధో మత్స్యకచ్ఛపౌ ।
తద్వద్ ద్విదలకాదీని భోజ్యాని మనురబ్రవీత్ ।। 15.3 ।।
మణిరత్నప్రవాలానాం తద్వన్ముక్తాఫలస్య చ ।
శైలదారుమయానాం చ తృణమూలౌషధాన్యపి ।। 15.4 ।।
శూర్పధాన్యాజినానాం చ సంహతానాం చ వాససామ్ ।
వల్కలానామశేషాణామమ్బునా శుద్ధిరిష్యతే ।। 15.5 ।।
సస్నేహానామథోష్ణేన తిలకల్కేన వారిణా ।
కార్పాసికానాం వస్త్రాణాం సుద్ధిః స్యాత్సహ భస్మనా ।। 15.6 ।।
నాగదన్తాస్థిశృఙ్గాణాం తక్షణాచ్ఛుద్ధిరిష్యతే ।
పునః పాకేన భాణ్డానాం మృన్మయానాం చ మేధ్యతా ।। 15.7 ।।
శుచి భైక్షం కారుహస్తః పణ్యం యోషిన్ముఖం తథా ।
రథ్యాగతమవిజ్ఞాతం దాసవర్గేణ యత్కృతమ్ ।। 15.8 ।।
వాక్ప్రశస్తం చిరాతీతమనేకాన్తరితం లఘు ।
చేష్టితం బాలవృద్ధానాం బాలస్య చ ముఖం శుచి ।। 15.9 ।।
కర్మాన్తాఙ్గారశాలాసు స్తనన్ధయసుతాః స్త్రియః ।
వాగ్విప్రుషో ద్విజేన్ద్రాణాం సంతప్తాశ్చామ్బుబిన్దవః ।। 15.10 ।।
భూమిర్విశుధ్యతే ఖాతదాహమార్జనగోక్రమైః ।
లేపాదుల్లేఖనాత్ సేకాద్ వేశ్మ సంమార్జనార్జనాత్ ।। 15.11 ।।
కేశకీటావపన్నేऽన్నే గోఘ్రాతే మక్షికాన్వితే ।
మృదమ్బుభస్మక్షారాణి ప్రక్షేప్తవ్యాని శుద్ధయే ।। 15.12 ।।
అఉదుమ్బరాణాం చామ్లేన క్షారేణ త్రపుసీసయోః ।
భస్మామ్బిభిశ్చ కాంస్యానాం శుద్ధిః ప్లావోద్రవస్య చ ।। 15.13 ।।
అమేధ్యాక్తస్య మృత్తోయైర్గన్ధాపహరణేన చ ।
అన్యేషామపి ద్రవ్యాణాం శుద్ధిర్గన్ధాపహారతః ।। 15.14 ।।
మాతుః ప్రస్రవణే వత్సః శకునిః ఫలపాతనే ।
గర్దభో భారవాహిత్వే శ్వా మృగగ్రహణే శుచిః ।। 15.15 ।।
రథ్యాకర్దమతోయాని నావః పథి తృణాని చ ।
మారుతేనైవ సుద్ధ్యన్తి పక్వేష్టకచితాని చ ।। 15.16 ।।
శృతం ద్రోణాఢకస్యాన్నమమేధ్యాభిప్లుతం భవేత్ ।
అగ్రముద్ధృత్య సంత్యాజ్యం శేషస్య ప్రోక్షణం స్మృతమ్ ।। 15.17 ।।
ఉపవాసం త్రిరాత్రం వా దూషితాన్నస్య భోజనే ।
అజ్ఞాతే జ్ఞాతపూర్వే చ నైవ శుద్ధిర్విధీయతే ।। 15.18 ।।
ఉదక్యాశ్వాననగ్నాంశ్చ సూతికాన్త్యావసాయినః ।
స్పృష్ట్వా స్నాయీత శౌచార్థం తథైవ మృతహారిణః ।। 15.19 ।।
సస్నేహమస్థి సంస్పృస్య సవాసాః స్నానమాచరేత్ ।
ఆచమ్యైవ తు నిఃస్నేహం గామాలభ్యార్కమీక్ష్య చ ।। 15.20 ।।
న లఙ్ఘయేత్పురీషాసృక్ష్ఠీవనోద్వర్త్తనాని చ ।
గృహాదుచ్ఛిష్టవిణ్మూత్రే పాదామ్భాంసి క్షిపేద్ బహిః ।। 15.21 ।।
పఞ్చపిణ్డాననుద్ధత్య న స్నాయాత్ పరవారిణి ।
స్నాయీత దేవఖాతేషు సరోహదసరిత్సు చ ।। 15.22 ।।
నోద్యానాదౌ వికాలేషు ప్రాజ్ఞస్తిష్ఠేత్ కదాచన ।
నాలపేద్ జనవిద్విష్టం వీరహీనాం తథా స్త్రియమ్ ।। 15.23 ।।
దేవతాపితృసచ్ఛాస్త్రయజ్ఞవేదాదినిన్దకైః ।
కృత్వా తు స్పర్శమాలాపం శుద్ధ్యతేర్'కావలోకనాత్ ।। 15.24 ।।
అభోజ్యాః సూతికాషణ్ఢమార్జారాఖుశ్వకుక్కుటాః ।
పతితాపవిద్ధనగ్నాశ్చాణ్డాలాద్యధమాశ్చ యే ।। 15.25 ।।
సుకేశిరువాచ ।
భవద్భిః కీర్తితాభోజ్యా య ఏతే సూతికాదయః ।
అమీషాం శ్రోతుమిచ్ఛామి తత్త్వతో లక్షణాని హి ।। 15.26 ।।
ఋషయ ఊచుః ।
బ్రాహ్మణీ బ్రాహ్మణస్యైవ యావరోధత్వమాగతా ।
తావుభౌ సూతికేత్యుక్తౌ తయోరన్నం విగర్హితమ్ ।। 15.27 ।।
న జుహోత్యుచితే కాలే న స్నాతి న దదాతి చ ।
పితృదేవార్చనాద్ధీనః స షణ్ఢః పరిగీయతే ।। 15.28 ।।
దమ్భార్థం జపతే యశ్చ తప్యతే యజతే తథా ।
న పరత్రార్థముద్యక్తో స మార్జారః ప్రకీర్తితిః ।। 15.29 ।।
విభవే సతి నైవాత్తి న దదాతి జుహోతి చ ।
తమాహురాఖుం తస్యాన్నం భుక్త్వా కృచ్ఛ్రేణ సుద్ధ్యతి ।। 15.30 ।।
యః పరేషాం హి మర్మాణి నికృన్తన్నివ భాషతే ।
నిత్యం పరగుణద్వేషీ స శ్వాన ఇతి కథ్యతే ।। 15.31 ।।
సభాగతానాం యః సభ్యః పక్షపాతం సమాశ్రయేత్ ।
తమాహుః కుక్కుటం దేవాస్తస్యాప్యన్నం విగర్హితమ్ ।। 15.32 ।।
స్వఘర్మం యః సుత్సృజ్య పరధర్మం సమాశ్రయేత్ ।
అనాపది స విద్వద్భిః పతితః పరికీర్త్యతే ।। 15.33 ।।
దేవత్యాగీ పితృత్యాగీ గురుభక్త్యరతస్తథా ।
గోబ్రాహ్మణస్త్రీవధకృదపవిద్ధః స కీర్త్యతే ।। 15.34 ।।
యేషాం కులే న వేదోऽస్తి న సాస్త్రం నైవ చ వ్రతమ్ ।
తే నగ్నాః కీర్తితాః సద్భిస్ తేషామన్నం విగర్హితమ్ ।। 15.35 ।।
ఆశార్తానామదాతా చ దాతుశ్చ ప్రతిషేధకః ।
శరణాగతం యస్త్యజతి స చాణ్డాలోऽధమో నరః ।। 15.36 ।।
యో బాన్ధవైః పరిత్యక్తః సాధుభిర్బ్రాహ్మణైరపి ।
కుణ్డాశీ యశ్చ తస్యాన్నం భుక్త్వా చాన్ద్రాయణం చరేత్ ।। 15.37 ।।
యో నిత్యకర్మణో హానిం కుర్యాన్నైమిత్తికస్య చ ।
భుక్త్వాన్నం తస్య శుద్ధ్యేత త్రిరాత్రోపోషితో నరః ।। 15.38 ।।
గణకస్య నిషాదస్య గణికాభిషజోస్తథా ।
కదర్యస్యాపి శుద్ధ్యేత త్రిరాత్రోపోషితో నరః ।। 15.39 ।।
నిత్యస్య కర్మణో హానిః కేవలం మృతజన్మసు ।
న తు నైమిత్తికోచ్ఛేదః కర్త్తవ్యో హి కథఞ్చన ।। 15.40 ।।
జాతే పుత్రే పితుః స్నానం సచైలస్య విధీయతే ।
మృతే చ సర్వబన్ధూనామిత్యాహ భగవాన్ భృగుః ।। 15.41 ।।
ప్రేతాయ సలిలం దేయం బహిర్దగ్ధ్వా తు గోత్రజైః ।
ప్రమేऽహ్ని చతుర్థే వా సప్తమే వాస్థిసంచయమ్ ।। 15.42 ।।
ఊర్ద్ధ్వం సంచయనాత్తేషామఙ్గస్పర్శో విధీయతే ।
సోదకైస్తు క్రియా కార్యా సంశుద్ధైస్తు సపిణ్డజైః ।। 15.43 ।।
విషోద్బన్ధనశస్త్రామ్బువహ్నిపాతమృతేషు చ ।
బాలే ప్రవ్రాజి సంన్యాసే దేశాన్తరమృతే తథా ।। 15.44 ।।
సద్యః శౌచం భవేద్వీర తచ్చాప్యుక్తం చతుర్విధమ్ ।
గర్భస్రావే తదేవోక్తం పూర్ణకాలేన చేతరే ।। 15.45 ।।
బ్రహ్మణానామహోరాత్రం క్షత్రియాణాం దినత్రయమ ।
షడ్రాత్రం చైవ వైశ్యానాం శూద్రాణాం ద్వాదశాహ్నికమ్ ।। 15.46 ।।
దశద్వాదశమాసార్ద్ధమాససంఖ్యైర్దింశ్చ తైః ।
స్వాః స్వాః కర్మక్రియాః కుర్యుః సర్వే వర్ణా యథాక్రామమ్ ।। 15.47 ।।
ప్రేతముద్దిస్య కర్త్తవ్యమేకోద్దిష్టం విధానతః ।
సపిణ్డీకరణం కార్యం ప్రేతే ఆవత్సరాన్నరైః ।। 15.48 ।।
తతః పితృత్వమాపన్నే దర్శపూర్ణాదిభిః సుభైః ।
ప్రీణనం తస్య కర్త్తవ్యం యథా శ్రుతినిదర్శనాత్ ।। 15.49 ।।
పితురర్థం సముద్దిశ్య భూమిదానాదికం స్వయమ్ ।
కుర్యాద్యేనాస్య సుప్రీతాః పితరో యాన్తి రాక్షస ।। 15.50 ।।
యద్ యదిష్టతమం కిఞ్చిద్ యచ్చాస్య దయితం గృహే ।
తత్తద్ గుణవతే దేయం తదేవాక్షయమిచ్ఛతా ।। 15.51 ।।
అధ్యేతవ్యా త్రయీ నిత్యం భావ్యం చ విదుషా సదా ।
ధర్మతో ధనమాహార్యం యష్టవ్యం చాపి శక్తితః ।। 15.52 ।।
యచ్చాపి కుర్వతో నాత్మా జుగుప్సామేతి రాక్షస ।
తత్ కర్త్తవ్యమశఙ్కేన యన్న గోప్యం మహాజనే ।। 15.53 ।।
ఏవమాచరతో లోకే పురుషస్య గృహే సతః ।
ధర్మార్థకామసంప్రాప్తిః పరత్రేహ చ శోభనమ్ ।। 15.54 ।।
ఏష దూద్దేశతః ప్రోక్తో గృస్థాశ్రమ ఉత్తమః ।
వానప్రస్థాశ్రమం ధర్మం ప్రవక్ష్యామోऽవధార్యతామ్ ।। 15.55 ।।
అపత్యసంతతిం దృష్ట్వా ప్రాజ్ఞో దేహస్య చానతిమ్ ।
వానప్రస్థాశ్రమం ధర్మం ప్రవక్ష్యామోऽవధార్యతామ్ ।। 15.56 ।।
తత్రారణ్యోపభోగైశ్చ తపోభిశ్చాత్మకర్షణమ్ ।
భూమౌ శయ్యా బ్రహ్మచర్యం పితృదేవాతిథిక్రియా ।। 15.57 ।।
హోమస్త్రిషవణం స్నానం జటావల్కలధారణమ్ ।
వన్యస్నేహనిషేవిత్వం వానప్రస్థవిధిస్త్వయమ్ ।। 15.58 ।।
సర్వసఙ్గపరిత్యాగో బ్రహ్మచర్యమమానితా ।
జితేన్ద్రియత్వమావాసే నైకస్మిన్ వసతిశ్చిరమ్ ।। 15.59 ।।
అననారమ్భస్తథాహారో భైక్షాన్నం నాతికోపితా ।
ఆత్మజ్ఞానావబోధేచ్ఛా తథా చాత్మావబోధనమ్ ।। 15.60 ।।
చతుర్థే త్వాశ్రమే ధర్మా అస్మాభిస్తే ప్రకీర్తితాః ।
వర్ణధర్మాణి చాన్యాని నిశామయ నిశాచర ।। 15.61 ।।
గార్హస్థ్యం బ్రహ్మచర్యం చ వానప్రస్థం త్రయాశ్రమాః ।
క్షత్రియస్యాపి కథితా యే చాచారా ద్విజస్య హి ।। 15.62 ।।
వైఖానసత్వం గార్హస్థ్యమాశ్రమద్వితయం విశః ।
గార్హస్థ్యయముత్తమం త్వేకం శూద్రస్య క్షణదాచర ।। 15.63 ।।
స్వాని వర్ణాశ్రమోక్తాని ధర్మాణీహ న హాపయేత్ ।
యో హాపయతి తస్యాసౌ పరికుప్యతి భాస్కరః ।। 15.64 ।।
కుపితః కులనాశాయ ఈశ్వరో రోగవృద్ధయే ।
భానుర్వై యతతే తస్య నరస్య క్షణదాచర ।। 15.65 ।।
తస్మాత్ స్వరధర్మం న హి సంత్యజేత న హాపయేచ్చాపి హి నాత్మవంశమ్ ।
యః సంత్యజేచ్చాపి నిజం హి ధర్మం తస్మై ప్రకుప్యేత దివాకరస్తు ।। 15.66 ।।
పులస్త్య ఉవాచ ।
ఇత్యేవముక్తో మునిభిః సుకేశీ ప్రణమ్య తాన్ బ్రహ్మనిధీన్ మహర్షీన్ ।
జగామ చోత్పత్య పురం స్వకీయం ముహుర్ముహుర్ధర్మమవేక్షమాణః ।। 15.67 ।।

ఇతి శ్రీవామనపురాణే పంచదశోऽధ్యాయః


Topic Tags

Indian tradition, Vamana purana in telugu, Vamana puranam, Vamanavataram

  • NAVIGATION