సురథుడు - చిత్రాంగద

Last visit was: Tue Mar 28, 2017 9:50 am

సురథుడు - చిత్రాంగద

Postby Narmada on Fri Feb 25, 2011 2:31 pm

ముప్పై ఎనిమిదవ అధ్యాయము

దణ్డ ఉవాచ ।
చిత్రాఙ్గదాయాస్త్వరజే తత్ర సత్యా యథాసుఖమ్ ।
స్మరన్త్యాః సురథం వీరం మహాన్ కాలః సమభ్యగాత్ ।। 38.1 ।।
విశ్వకర్మాపి మునినా శప్తో వానరతాం గతః ।
న్యపతన్మేరుశిఖరాద్ భూపృష్ఠం విధిచోదితః ।। 38.2 ।।
వనం ఘోరం సుగుల్మాఢ్యం నదీం శాలూకినీమను ।
శాక్వేయం పర్వతశ్రేష్ఠం సమావసతి సున్దరి ।। 38.3 ।।
తత్రాసతోऽస్త సుచిరం ఫలమూలాన్యథాశ్నతః ।
కాలోऽత్యగాద్ వరారోహే బహువర్షగణో వనే ।। 38.4 ।।
ఏకదా దైత్యశార్దూలః కన్దరాఖ్యః సుతాం ప్రియామ్ ।
ప్రతిగృహ్య సమభ్యాగాత్ ఖ్యాతాం దేవవతీమితి ।। 38.5 ।।
తాం చ తద్ వనమాయాన్తీం సమం పిత్రా వరాననామ్ ।
దదర్శ వానరశ్రేష్ఠః ప్రజగ్రాహ బాలత్ కరే ।। 38.6 ।।
తతో గృహీతాం కపినా స దైత్యః స్వసుతాం శుబే ।
కన్దరో వీక్ష్య సంక్రుద్ధః ఖ్డ్గముద్యమ్య చాద్రవత్ ।। 38.7 ।।
తమాపతన్తం దైత్యేన్ద్రం దృష్ట్వా శాఖామృగో బలీ ।
తథైవ సహ చార్వఙ్గ్యా హిమాచలముపాగతః ।। 38.8 ।।
దదర్శ చ మహాదేవం శ్రీకణ్ఠం యమునాతటే ।
తస్యావిదూరే గహనమాశ్రమం ఋషివర్జితమ్ ।। 38.9 ।।
తస్మిన్ మహాశ్రమే పుణ్యే స్థాప్య దేవవతీం కపిః ।
న్యమఞ్జత స కాలిన్ద్యాం పశ్యతో దానవస్య హి ।। 38.10 ।।
సోऽజానత్ తాం మృతాం పుత్రీం సమం శాఖామృగేణ హి ।
జగామ చ మహాతేజాః పాతాలం నిలయం నిజమ్ ।। 38.11 ।।
స చాపి వానరో దేవ్యా కాలిన్ద్యా వేగతే హృతః ।
నీతః శివీతి విఖ్యాతే దేశం శుభజనావృతమ్ ।। 38.12 ।।
తతస్తీర్త్వాథ వేగేన స కపిః పర్వతం ప్రతి ।
గన్తుకామో మహాతేజా యత్ర న్యస్తా సులోచనా ।। 38.13 ।।
అథాపశ్యత్ సమాయాన్తమఞ్జనం గుహ్యకోత్తమమ్ ।
నన్దయన్త్యా సమం పుత్ర్యా గత్వా జిగమిషుః కపిః ।। 38.14 ।।
తాం దృష్ట్వామన్యత శ్రీమాన్ సేయం దేవవతీ ధ్రువమ్ ।
తన్మే వృథా శ్రమో జాతో జలమజ్జనసంభవః ।। 38.15 ।।
ఇతి సంచిన్తయన్నేవ సమాద్రవత్ సున్గదరీమ్ ।
సా తద్ భయాచ్చ న్యపతన్నదీం చైవ హిరణ్వతీమ్ ।। 38.16 ।।
గుహ్యకో వీక్ష్య తనయాం పతితామాపగాజలే ।
దుఃఖశోకసమాక్రాన్తో జగామాఞ్జనపర్వతమ్ ।। 38.17 ।।
తత్రాసౌ తప ఆస్థాయ మోనవ్రతధరః శుచిః ।
సమాస్తే వై మహాతేజాః సంవత్సరగణాన్ బహూన్ ।। 38.18 ।।
నన్దయన్త్యపి వేగేన హిరణ్యత్యాపవాహితా ।
నీతా దేశం మహాపుణ్యం కోశలం సాధుభుర్యుతమ్ ।। 38.19 ।।
గచ్ఛన్తీ సా చ రుదతీ దదృశో వటపాదపమ్ ।
ప్రరోహప్రావృతతనుం జటాధరమివేశ్వరమ్ ।। 38.20 ।।
తం దృష్ట్వా విపులచ్ఛాయం విశశ్రామ వరాననా ।
ఉపవిష్టా శిలవాపట్టే తతో వాచం ప్రశుశ్రవే ।। 38.21 ।।
న సోऽస్తి పురుషః కశ్చిద్ యస్తం బ్రూయాత్ తపోధనమ్ ।
యథా స తనయస్తుభ్యముద్బద్ధో వటపాదపే ।। 38.22 ।।
సా శ్రుత్వా తాం తదా వార్ణీం విస్పష్టాక్షరసంయుతామ్ ।
తిర్యగూర్ధ్వమధశ్చైవ సమన్తాదవలోకయత్ ।। 38.23 ।।
దదృశే వృక్షశిఖరే శిశుం పఞ్చాబ్దికం స్థితమ్ ।
పిఙ్గలాభిర్జటాభిస్తు ఉద్బ్ద్ధం యత్నతః శుభే ।। 38.24 ।।
తం విబ్రువన్తం దృష్ట్వైవ నన్దయన్తీ సుదుఃఖితా ।
ప్రాహ కేనాసి బద్ధ్స్తవం నన్దయన్తీ సుదుఃఖితా ।
ప్రాహ కేనాసి బద్ధస్త్వం పాపినా వద బాలక ।। 38.25 ।।
స తామాహ మహాభాగే బద్ధోऽస్మి కపినా వటే ।
జటాస్వేవం సుదుష్టేన జీవామి తపసో బలాత్ ।। 38.26 ।।
పురోన్మత్తపురేత్యేవ తత్ర దేవో మహేశ్వరః ।
తత్రాస్తి తపసో రాశిః పితా మమ ఋతధ్వజః ।। 38.27 ।।
తస్యాస్మి జపమానస్య మహాయోగం మహాత్మనః ।
జాతోऽలివృన్దసంయుక్తః సర్వశాస్త్రవిశారదః ।। 38.28 ।।
తతో మామబ్రవీత్ తాతో నామ కృత్వా శుభాననే ।
జాబాలీతి పరిఖ్యాయ తచ్ఛృణుష్వ శుభాననే ।। 38.29 ।।
పఞ్చవర్షసహస్రాణి బాల ఏవ భవిష్యసి ।
దశవర్షసహస్రాణి సుమారత్వే చరిష్యసి ।। 38.30 ।।
వింశతిం యౌవనస్థాయీ వీర్యేణ ద్విగుణం తతః ।
పఞ్చవర్షశతాన్ బాలో భోక్ష్యసే బన్ధనం దృఢమ్ ।। 38.31 ।।
దశవర్షశతాన్యేవ కౌమారే కాయపీడనమ్ ।
యౌవనే పారమాన్ భోగాన్ ద్విసహస్రసమాస్తథా ।। 38.32 ।।
చత్వారిశచ్ఛతాన్యేవ వార్ధకే క్లేశముత్తమమ్ ।
లప్స్యసే భూమిశయ్యాఢ్యం కదన్నాశనభోజనమ్ ।। 38.33 ।।
ఇత్యేవముక్తః పిత్రాహం బాలః పఞ్చాబ్దదేశికః ।
విచరామి మహీపృష్ఠం గచ్ఛన్ స్నాతుం హిరణ్వతీమ్ ।। 38.34 ।।
తతోऽపశ్యం కపివరం సోऽవదన్మాం క్వ యాస్యసి ।
ఇమాం దేవవతీం గృహ్యం మూఢ న్యస్తాం మహాశ్రమే ।। 38.35 ।।
తతోऽసౌ మాం సమాదాయ విస్ఫురన్తం ప్రయత్నతః ।
వటాగ్రేऽస్మిన్నుద్బ్బన్ధ జటాభిరపి సున్దరి ।। 38.36 ।।
తథా చ రక్షా కపినా కృతా భీరు నిరన్తరైః ।
లతాపాశైర్మహాయన్త్రమధస్తాద్ దుష్టబుద్ధినా ।। 38.37 ।।
అభేద్యోऽయమనాక్రమ్య ఉపరిష్టాత్ తథాప్యధః ।
దిశాం ముకేషు సర్వేషు కృతం యన్త్రం లతామయమ్ ।। 38.38 ।।
సంయమ్య మాం కపివరః ప3యతోऽమరపర్వతమ్ ।
యథేచ్ఛయా మయా దృష్టమేతత్ తే గదితం శుభే ।। 38.39 ।।
భవతీ కా మహారణ్యే లలనా పరివర్జితా ।
సమాయాతా సుచార్వఙ్గీ కేన సార్థేన మాం వద ।। 38.40 ।।
సాబ్రవీదఢ్జనో నామ సుహ్యకేన్ద్రః పితా మమ ।
నన్దయన్తీతి మే నామ ప్రమ్లోచాగర్భసంభవా ।। 38.41 ।।
తత్ర మే జాతకే ప్రోక్తమృషిణా ముద్గలేన హి ।
ఇయం నరేన్ద్రమహిషీ భవిష్యతి న సంశయః ।। 38.42 ।।
తద్వాక్యసమకాలం చ వ్యనదద్ దేవదున్దుభిః ।
శివా చాశివనిర్ఘోషా తతో భూయోऽబ్రవీనమునిః ।। 38.43 ।।
న సందేహో నరపతేర్మహారాజ్ఞీ భవిష్యతి ।
మహాన్తం సంశయం ఘోరం కన్యాభావే గమిష్యతి ।
తతో జగామ స ఋషిరేవముక్త్వా వచోऽద్భుతమ్ ।। 38.44 ।।
పితా మామపి చాదాయ సమాగన్తుమథైచ్ఛత ।
తీర్థం తతో హిరణ్వత్యాస్తీరాత్ కపిరథోత్పతత్ ।। 38.45 ।।
తద్ భయాచ్చ మయా హ్యాత్మా క్షిప్తః సాగరగాజలే ।
తయాస్మి దేశమానీతా ఇమం మానుషవర్జితమ్ ।। 38.46 ।।
శ్రుత్వా జాబాలిరథ తద్ వచనం వై తయోదితమ్ ।
ప్రాహ సున్దరి గచ్ఛస్వ శ్రీకణ్ఠం యమునాతటే ।। 38.47 ।।
తత్రాగచ్ఛతి మధ్యాహ్నే మత్పితా శర్వమర్చితుమ్ ।
తస్మై నివేదయాత్మానం తత్ర శ్రేయోऽధిలప్స్యసే ।। 38.48 ।।
తతస్తు త్వరితా కాలే నన్దయన్తీ తపోనిధిమ్ ।
పరిత్రాణార్థమగమద్ధిమాద్రేర్యమునాం నదీమ్ ।। 38.49 ।।
సా త్వదీర్ఘేణ కాలేన కన్దమూలఫలాశనా ।
సంప్రాప్తా శఙ్కరస్థానం యత్రాగచ్ఛతి తాపసః ।। 38.50 ।।
తతః సా దేవదేవేశం శ్రీకణ్ఠం లోకవన్దితమ్ ।
ప్రతివన్ద్య తతోऽపశ్యక్షరాంస్తాన్మహామునే ।। 38.51 ।।
తేషామర్థం హి విజ్ఞాయ సా తదా చారుహాసినీ ।
తజ్జాబాల్యుదితం శ్లోకమలిఖచ్చాన్యమాత్మనః ।। 38.52 ।।
ముద్గలేనాస్మి గదితా రాజపత్నీ భవిష్యతి ।
సా చావస్థామిమాం ప్రాప్తా కశ్చిన్మాం త్రాతుమీశ్వరః ।। 38.53 ।।
ఇత్యుల్లిఖ్య శిలాపట్టే గతా స్నాతుం యమస్వసామ్ ।
దదృసే చాశ్రమవరం మత్తకోకిలనాదితమ్ ।। 38.54 ।।
తతోऽమన్యత సాత్రర్షిర్నూనం తిష్ఠతి సత్తమః ।
ఇత్యేవం చిన్తయన్తీ సా సంప్రవిష్టా మహాశ్రమమ్ ।। 38.55 ।।
తతో దదర్శ దేవాభాం స్థితాం దేవవతీం శుభామ్ ।
సంశుష్కాస్యాం చలన్నేత్రాం పరిమ్లానామివాబ్జినీమ్ ।। 38.56 ।।
సా చాపతన్తీం దదృశే యక్షజాం దైత్యనన్దినీ ।
కేయమిత్యేవ సంచిన్త్య సముత్థాయ స్థితాభవత్ ।। 38.57 ।।
తతోऽన్యోన్యం సమాలిఙ్గ్య గాఢం గాఢం సుహృత్త్యా ।
పప్రచ్ఛతుస్తథాన్యోऽయం కథయామాసతుస్తదా ।। 38.58 ।।
తే పరిజ్ఞాతతత్త్వార్థే అన్యోన్యం లలనోత్తమే ।
సమాసీనే కథాభిస్తే నానారూపాభిరాదరాత్ ।। 38.59 ।।
ఏతస్మిన్నన్తరే ప్రాప్తః శ్రీకణ్ఠం స్నాతుమాదరాత్ ।
స తత్త్వజ్ఞో మునిశ్రేష్ఠో అక్షరాణ్యవలోకయన్ ।। 38.60 ।।
స దృష్ట్వా వాచయిత్వా చ తమర్థమధిగమ్య చ ।
ముహూర్తం ధ్యానమాస్థాయ వ్యజానాచ్చ తపోనిధిః ।। 38.61 ।।
తతః సంపూజ్య దేవేశం త్వరయా స ఋతధ్వజః ।
అయోధ్యామగమత్ క్షిప్రం ద్రష్టుమిక్ష్వాకుమీశ్వరమ్ ।। 38.62 ।।
తం దృష్ట్వా నృపతిశ్రేష్ఠం తాపసో వాక్యమబ్రవీత్ ।
శ్రూయతాం నరసార్దూల విజ్ఞప్తిర్మమ పార్థివ ।। 38.63 ।।
మమ పుత్రో గుణైర్యుక్తః సర్వసాస్త్రవిశారదః ।
ఉద్బ్ద్ధః కపినా రాజన్ విషయానతే తవైవ హి ।। 38.64 ।।
తం హి మోచయితుం నాన్యః శక్తస్త్వత్తదనయాదృతే ।
శకునిర్నామ రాజేన్ద్ర స హ్యస్త్రవిధిపారగః ।। 38.65 ।।
తన్మునేర్వాక్యమాకర్ణ్య పితా మమ కృశోదరి ।
ఆదిదేశ ప్రియం పుత్రం శకునిం తాపసాన్వయే ।। 38.66 ।।
తతః స ప్రహితః పిత్రా భ్రాతా మమ మహాభుజః ।
సంప్రాప్తో బన్ధనోద్దేశం సమం హి పరమర్షిణా ।। 38.67 ।।
దృష్ట్వా న్యగ్రోధమత్యుచ్చం ప్రరోహాస్తృతదిఙ్ముఖమ్ ।
దదర్శ వృక్షశిఖరే ఉద్బద్ధమృషిపుత్రకమ్ ।। 38.68 ।।
తాశ్చ సర్వాల్లతాపాశాన్ దృష్ట్వాన్ స సమన్తతః ।
దృష్ట్వా స మునిపుత్రం తం స్వజటాసంయతం వటే ।। 38.69 ।।
ధనురాదాయ బలవానధిజ్యం స చకార హ ।
లాఘవాదృషిపుత్రం తం రక్షంశ్చిచ్ఛేదమార్గణైః ।। 38.70 ।।
కపినా యత్ కృతం సర్వం లతాపాశం చతుర్దిశమ్ ।
పఞ్చవర్షశతే కాలే గతే శక్తస్తదా శరైః ।। 38.71 ।।
లతాచ్ఛన్నం తతస్తూర్ణమారురోహ మునిర్వటమ్ ।
ప్రాప్తం స్వపితరం దృష్ట్వా జాబాలిః సంయతోऽపి సన్ ।। 38.72 ।।
ఆదరాత్ పితరం మూర్ధ్నా వవన్దత విధానతః ।
సంపరిష్వజ్య స మునిర్మూర్ధ్న్యాఘ్రాయ సుతం తతః ।। 38.73 ।।
ఉన్మోచయితుమారబ్ధో న శశాక సుసంయతమ్ ।
తతస్తూర్ణం ధనుర్న్యస్య బాణాంశ్చ శకునిర్బలీ ।। 38.74 ।।
ఆరురోహ వటం తూర్ణం జటా మోచయితుం తదా ।
న చ శక్నోతి సంచ్ఛన్నం దృఢం కపివరేమ హి ।। 38.75 ।।
యదా న శకితా స్తేన సంప్రమోచయితుం జటాః ।
తదావతీర్ణః శకునిః సహితః పరమర్షిణా ।। 38.76 ।।
జగ్రాహ చ ధనుర్బాణాంశ్చకార శరమణ్డపమ్ ।
లాఘవాదర్ద్ధచన్ద్రైస్తాం శాఖాం చిచ్ఛేద స త్రిధా ।। 38.77 ।।
శాఖయా కృత్తయా చాసౌ భారవాహీ తపోధనః ।
శరసోపానమార్గేణ అవతీర్ణోऽథ పాదపాత్ ।। 38.78 ।।
తస్మింస్తదా స్వే తనయే ఋతధ్వజస్త్రాతే నరేన్ద్రస్య సుతేన ధన్వినా ।
జాబాలినా భారవహేన సంయుతః సమాజగామాథ నదీం స సూర్యజామ్ ।। 38.79 ।।

ఇతి శ్రీవామనపురాణే అష్టాత్రింశోऽధ్యాయః


Topic Tags

Godavari river, Vamana purana in telugu, Vamana puranam

  • NAVIGATION